کالابرگی که در تله بوروکراسی گیر کرد /سرمایه‌گذاری روی کاغذ

وقتی مدیرکل تعاون، کار و رفاه اجتماعی استان از گردش ۵۵ هزار میلیارد ریالی اعتبار کالابرگ‌ها سخن می‌گوید، در نگاه اول به نظر می‌رسد که جادوی اعداد، رفاه را به خانه‌های مشمول برده است. اما با نگاهی دقیق، مشخص می شود، این عدد خیره‌کننده، تنها نیمی از حقیقت است. نیمه تاریک این گزارش، در اعتراف به نامنظم بودن بازگشت منابع مالی به حساب فروشگاه‌ها نهفته است؛ یعنی همان جایی که کالابرگ از یک ابزار حمایتی، به یک کابوس برای فروشنده و یک بن‌بست برای مصرف‌کننده تبدیل می‌شود.

تراکنش‌های میلیاردی یا رفاه پوشالی
حدود ۳ میلیون تراکنش در استان ثبت شده است، اما سؤال اصلی این است که این اعتبار با چه کیفیتی جذب شده؟ وقتی منابع مالی به حساب فروشگاه‌ها برنمی‌گردد، فروشنده چه واکنشی نشان می‌دهد؟ در منطق بازار، وقتی پول کالا را دریافت نمی‌کنند، یا کیفیت اقلام ارسالی به پایین‌ترین سطح ممکن می‌رسد یا فروشگاه‌ها به تدریج از پذیرش کالابرگ‌ها سر باز می‌زنند. اینجا دقیقاً نقطه‌ای است که گزارش‌های رسمی سعی می‌کنند آن را با عباراتی مثل «پیگیری در سطح ملی» یا «رفع اختلالات بانکی» بپوشانند. اما واقعیت این است که ۵/۵ همت اعتبار، در فضای بوروکراسی بانکی و اداری گیر کرده است. وقتی مدیرکل می‌گوید انتظار می‌رود مطالبات طی امروز و فردا پرداخت شود، در واقع اعتراف می‌کند که تا به امروز، سیستم پرداخت دچار اختلال بوده است. این یعنی کالابرگ در خراسان جنوبی، به جای اینکه فشار اقتصادی را از روی دوش مردم بردارد، فشار را به فروشندگان منتقل کرده و در نهایت، مصرف‌کننده با کالاهای بی‌کیفیت یا فروشگاه‌های غیرهمکار روبرو شده است.

مرغ‌های روی کاغذ و
واقعیت‌های میز غذا
در بخش دیگری، سازمان جهاد کشاورزی با افتخار از ۲/۸ میلیون قطعه جوجه‌ریزی و تولید روزانه ۱۵۳ تا ۱۹۰ تن گوشت مرغ سخن می‌گوید. این اعداد روی کاغذ، تابلوی عرضه مناسب را نشان می‌دهند. اما تضاد تکان‌دهنده اینجاست: در حالی که تولید در این سطح است، بازرسی‌ها ۷۹ میلیارد تومان تخلف شناسایی کرده‌اند. این یک تناقض ساختاری است؛ اگر عرضه چنان پایدار و مناسب است که ادعا می‌شود، چرا قیمت‌ها در بازار نوسان دارد و چرا هنوز تخلفات میلیاردی در حوزه توزیع مرغ دیده می‌شود؟ پاسخ ساده است: تولید بالا، لزوماً به معنای دسترسی ارزان کالا برای مردم نیست. وقتی کالای تولید شده در استان، توسط شبیه‌سازان بازار و احتکارکنندگان در انبارهای مخفی حبس شود، تولید روزانه ۱۹۰ تن مرغ، تنها یک عدد در گزارش‌های اداری است و در سفره مردم، به معنای گران‌فروشی و کمبود است.

سهمیه‌های فراموش شده
نکته عجیب و شاید خنده‌دار گزارش، اشاره به سهمیه کالاهای اساسی ستاد عتبات عالیات است. اینکه سهمیه‌ها محفوظ است اما تاکنون کسی برای دریافت آن‌ها اقدام نکرده، نشان‌دهنده یک مدیریت فعال‌نشین است. در حالی که استان با چالش توزیع و احتکار دست و پنجه می‌زند، ده‌ها تن برنج، شکر و روغن در دفاتر اداری منتظر اقدام افرادی هستند که معرفی نشده‌اند. این یعنی حتی در ساده‌ترین مراحل اجرایی، هماهنگی‌ها در سطح ابتدایی است.

گزارش‌ها را باور نکنید،
بازار را ببینید
این گزارش‌ها، تلاش می‌کنند تصویری از کنترل و تسلط ارائه دهند؛ از یک طرف گردش ۵۵ هزار میلیارد ریال و از طرف دیگر تولید میلیونی مرغ. اما حقیقت این است که این اعداد، دردهای بازار را نمی‌پوشانند.
کالابرگ‌هایی که پرداختشان به حساب فروشنده نامنظم است، ابزاری برای رفاه نیستند، بلکه ابزاری برای نمایش موفقیت در گزارش‌های سالانه هستند. تولیداتی که با وجود حجم بالا، باز هم منجر به پرونده‌های تخلف ۷۹ میلیارد تومانی می‌شوند، نشان می‌دهند که مشکل ما تولید نیست، بلکه توزیع است؛ توزیعی که در دست کسانی است که از بوروکراسی کند و ناکارآمد مسئولان تغذیه می‌کنند. خراسان جنوبی امروز به آمارهای روی کاغذ نیاز ندارد؛ به نظارتی نیاز دارد که اجازه ندهد اعتبار کالابرگ‌ها در پیچ و خم بانک‌ها گم شود و اجازه ندهد تولیدات داخلی، پیش از رسیدن به دست مردم، در انبارهای احتکارندگان دفن شود.