وبسایت روزنامه امروز خراسان جنوبی
رج به رج فرشهایی که خادمان عتبات عالیات آن را با اشک و عشق میبافند تصویرگر معجزه است؛ از سرانگشتان زنان بافنده خراسان جنوبی تا فرش حرمهای مقدس راهی است که با «عشق» پیموده میشود؛ چرا که آنان، کارگاه فرش را پناهگاهی برای آرامش میدانند و کراماتی دیده اند که زندگیشان را دگرگون کرده است.
به گزارش ایرنا، صدای کوبیدن شانه بر دوش تار و پود، در ذکرهای زیر لبِ زنان بافنده تنیده شده است؛ با هر پیچش نخ، ذکر «یا حسین(ع)» و «یا زهرا(س)» به گوش میرسد.
اینجا کارگاه قالیبافی خادمان عتبات عالیات در شهر بیرجند است؛ کارگاهی که حدود ۳۰ بانوی بافنده، به طور متوسط هشت ساعت از روز را در کنار هم میگذرانند، غم و شادیشان را به اشتراک میگذارند و همپای یکدیگر، مراتب دلدادگی در آستان دوست را طی میکنند.
صبح که خانه را ترک میکنند، هر کدام نیتی در دل دارند؛ برخی از آنان کراماتی دیدهاند که شوق حضور در این کارگاه را برایشان دوچندان کرده است. نشستن بر تختههای چوبی دار قالی، برای این بانوان هیچروز تکراری نیست؛ چراکه عشق در رجبهرجِ نقش این فرشها تنیده شده و از سرانگشتانشان تا عمق وجودشان ریشه دوانده است.
برخی از آنان بیش از یک دهه از عمرشان را در این کارگاهها به خدمت گذراندهاند و هر تختهفرشی که بافتهاند، یادگاری در دفتر خدمت به عتبات عالیات به ثبت رسیده است.
لبه تخته مینشینم و نگاهم به دستان رقیه است؛ زنی حدود ۶۰ ساله با چادری گلریز و انگشتری نگینِ دُر نجف بر دست، با حرکات تند انگشتانش، نخهای رنگبهرنگ را از لابهلای تارهای قالی رد میکند.
میپرسم از چه زمانی در این کارگاه مشغول خدمت شدهاید؟ همانطور که نخ قهوهای را از بالای سرش پایین کشید و ابتدای رج را شروع کرد، گفت: «چند سال پیش که فهمیدم به بیماری سرطان مبتلا شدهام، آنقدر حالواحوالم خراب بود که حتی نمیتوانستم یک استکان در خانه بشویم؛ دست به دامان امام حسین(ع) شدم و از او خواستم قوتی به من بدهد تا بتوانم در این کارگاه خدمت کنم.»
وی ادامه داد: «از آن سال تاکنون، با کمک بقیه دوستانم توفیق داشتم یک فرش ۶متری و چند فرش ۹متری را در این کارگاه تمام کنم؛ این بزرگترین معجزه زندگیام بود؛ سرگرم شدن پشت دار قالی، تمام دردها را از خاطرم میبرد.»
گرهگشایی با گره
رقیه به یاد دارد که بعد از شیمیدرمانی فقط یک روز استراحت میکرد و بقیه ایام را در همین کارگاه میگذراند؛ چرا که اعتقاد دارد این کار مرهمی برای دردهایش است.
علاوه بر سرطان، درد زانو هم امان این بانوی بیرجندی را بریده و پزشک تنها چارهاش را عمل جراحی میدانست؛ اما رقیه به عشق کارگاه قالیبافی، نسخه پزشک را روی طاقچه خانه گذاشت و تحمل دردهایش را پشت همین دار قالی، از امام حسین(ع) خواستار شد.
اسماعیلی هم دیگر بانوی بافنده این کارگاه آرامش زندگیاش را پشت همین دارهای قالی یافته است.
او میگوید: «قدم نهادن در راه اهلبیت، توفیقی است از سوی خدا که باید همواره شاکر آن باشیم.» وی به روزهایی اشاره دارد که تورم و گرانی مصالح، بافندگان را دلسرد کرده بود و تصمیم گرفته بودند کارگاه را تعطیل کنند؛ اما خوابی عجیب آنان را به ادامه راه امیدوار کرد.
این بانوی بافنده اظهار کرد: «در همان روزهایی که از ادامه کار ناامید شده بودیم و تعداد نیروها کم بود، شبی خواب دیدم در جلسهای میان افرادی با لباس خادمی نشستهام؛ شخصی نزدیک شد و پرسید: «میخواهی این خادمی را ادامه دهی یا تعطیل کنی؟» پاسخ دادم: «دوست دارم ادامه دهم اما نیرو کم دارم.»آن شخص گفت: «نگران نیرو نباش؛ با همان افرادی که میآیند ادامه بده.» ناامیدانه گفتم: «باید توفیق داشته باشیم.» آنگاه توصیه کرد به سمت راستم نگاه کنم؛ چشمانم را برگرداندم و ضریح سبز رنگی دیدم و صدای آن شخص که میگفت: «از خودش بخواه توفیق دهد».
وی ادامه داد: «بعد از آن خواب و دعایی که کنار آن ضریح نورانی کردم، حتی یک روز هم کارگاه تعطیل نشد و همواره حتی با نیروی کم، توانستیم کار را پیش ببریم.»
هدیه الهی بعد از هشت سال نازایی
اما آن روی سکه اعجاز خدمت در کارگاههای قالی بافی را در سخنان کارشناس فرش عتبات عالیات خراسان جنوبی بجوییم که در خاطراتش از یک مأموریت کاری به یاد دارد به یکی از مناطق مرزی درح شهرستان سربیشه رفته و آنجا با بانوی بافنده ای رو به رو شد که کودک ۶ ماهه اش را در بغل گرفته بود و فرش میبافت وقتی از او میخواهد که بچه را از روی زانوانش زمین بگذارد پاسخ میشنود که این کودک از عنایات حضرت زهرا(س) در همین کارگاه است.
مهدی زاده عنوان کرد: آن بانوی سربیشه ای برایمان گفت که بعد از هشت سال نازایی با همسرش در آستانه طلاق بود، پشت دار قالی کارگاه عتبات عالیات به نام حضرت زهرا(س) نیت کرد و از خداوند فرزند خواست که حاجتش را گرفت.
سرپرست یکی از کارگاههای قالی بافی در شهرستان بیرجند هم به خبرنگار ایرنا گفت: این بانوان صبح کارشان را با تلاوت قرآن آغاز میکنند و در طول روز هم پخش صوت قرائت زیارت عاشورا، یاد شهدا، پخت نذری و … چاشنی کارشان است.
راهبر با بیان اینکه بانوان با اراده و اختیار خود و به عشق اهل بیت (ع) بهویژه اباعبدا… الحسین(ع) در قالیبافی مشارکت دارند، اضافه کرد: هر بانویی بر حسب فرصتی که دارد و البته با رضایت همسر و خانوادهاش در این کارگاهها حضور مییابد و حتی به قدر یک رج، خود را در ثواب این کار شریک میکند.
وی بیان کرد: بانوان در این کارگاهها به دنبال رفع گرفتاری اهالی محله هم هستند و حتی اختلافات و کدورتهای خانوادگی هم با پادرمیانی خادمان این کارگاهها رفع میشود.
وی در خصوص ساز و کار اهدای درآمد فرشها برای بازسازی عتبات عالیات، نیز گفت: هر بار که کار بافت فرش در یکی از کارگاهها به اتمام میرسد، توسط مسئول امور بانوان ستاد عتبات عالیات برنامهریزی صورت میگیرد و مراسم افتتاحیه و برش قالی با حضور مسئولان شهرستانی و استانی برگزار میشود.
بافت ۲۰۰ تخته فرش
رئیس ستاد توسعه و بازسازی عتبات عالیات خراسان جنوبی هم از بافت هزار و ۵۷۳ متر مربع فرش توسط بافندگان زن استان در یک سال گذشته خبر داد و گفت: بانوان هنرمند استان در این مدت ۲۰۰ تخته فرش را بافتهاند که ارزش آن ۱۰ میلیارد و ۵۰۰ میلیون تومان است.
موسی جوینده اظهار کرد: این فرشها در اندازههای مختلف از یک تا ۲۴ متر مربع در استان تولید شده است که توسط کارشناسان ارزشگذاری و در ایران فروخته میشود. پس از فروش معادل آن، مصالح ساختمانی خریداری و به عتبات عالیات ارسال میشود. رئیس ستاد بازسازی عتبات عالیات خراسان جنوبی با اشاره به فعالیت بیش از ۲۰۰ کارگاه قالیبافی در استان، گفت: هماکنون پنج هزار نفر در این کارگاهها مشغول به کار هستند و با تولید فرشهای دستبافت نفیس، به ستاد بازسازی عتبات عالیات کمک میکنند.
وی در ادامه بیان کرد: بیشترین تعداد کارگاههای بافت فرش در مناطق شهری استان فعال هستند که ۳۷ مورد آن در شهر بیرجند فعالیت میکند.
فرشهای دستباف خراسان جنوبی از مشهورترین فرشهای ایران به شمار میرود که تاریخچه آن به دوران حکومت شاهرخ میرزا در هرات برمیگردد و حدود ۷۰۰ سال پیش در این منطقه بافته میشد.
