وبسایت روزنامه امروز خراسان جنوبی
مدیرکل منابع طبیعی و آبخیزداری خراسان جنوبی، در واکنش به انتشار کلیپی در فضای مجازی درباره قطع بیش از دو هزار اصله درخت تاغ در منطقه اسفدن قائنات، با تشریح وضعیت عرصه‌های بیابانی و تاغزارهای استان، تأکید کرد: اقدامات مدیریتی در تاغزارها با هدف مقابله با آفات، جلوگیری از گسترش خشکیدگی و احیای عرصه‌های آسیب‌دیده و بر اساس مطالعات کارشناسی و تأیید کمیته فنی انجام می‌شود.
مهدی کرباسچی با اشاره به انتشار کلیپی در فضای مجازی با موضوع قطع بیش از دو هزار اصله درخت تاغ در منطقه اسفدن شهرستان قائنات، با قدردانی از دغدغه‌مندی و احساس مسئولیت فعالان محیط زیست، به تشریح شرایط اقلیمی استان و ضرورت اجرای برنامه‌های مدیریتی در تاغزارها پرداخت.
دومین استان بیابانی کشور
مدیرکل منابع طبیعی و آبخیزداری خراسان جنوبی با اشاره به شرایط اقلیمی استان اظهار کرد: خراسان جنوبی در کمربند خشک و نیمه‌خشک نیمکره شمالی قرار گرفته و به دلیل برخورداری از ذخایر آبی بسیار محدود، بارندگی اندک، تبخیر سالیانه شدید و پوشش گیاهی کم، با شرایط خاص زیست‌محیطی مواجه است. وی افزود: ۳۶ درصد عرصه‌های طبیعی استان را مناطق بیابانی و ۵۰ درصد را مراتع کم‌تراکم بیابانی تشکیل می‌دهد. به عبارتی، با برخورداری از ۱۲ میلیون و ۱۱ هزار و ۹۱۱ هکتار اراضی بیابانی و مراتع کم‌تراکم بیابانی، خراسان جنوبی دومین استان بیابانی کشور محسوب می‌شود و ۸۶ درصد مساحت استان را این عرصه‌ها دربر می‌گیرد.
وجود ۹۶۷ هزار هکتار تاغزار در استان
کرباسچی با تشریح وضعیت تاغزارهای خراسان جنوبی گفت: این استان با برخورداری از ۹۶۷ هزار و ۱۰۴ هکتار تاغزار، پس از خراسان رضوی از نظر وسعت تاغزارها در جایگاه دوم کشور قرار دارد که حدود یک‌سوم این سطح، حاصل فعالیت‌های احیایی و جنگل‌کاری دست‌کاشت اداره کل منابع طبیعی و آبخیزداری استان طی بیش از ۴۵ سال گذشته است. وی ادامه داد: از مجموع تاغزارهای استان، ۴۱۲ هزار و ۳۵۶ هکتار در محدوده کانون‌های بحرانی فرسایش بادی قرار دارد که این عرصه‌ها به‌عنوان سدی طبیعی در برابر فرسایش بادی و حرکت شن‌های روان نقش مهمی در پایداری محیط‌زیست استان ایفا می‌کنند.
عوامل تهدیدکننده تاغزارها
مدیرکل منابع طبیعی و آبخیزداری خراسان جنوبی با اشاره به ویژگی‌های زیستی گونه تاغ بیان کرد: بر اساس اسناد و مطالعات علمی، گونه تاغ با نام علمی Haloxylon persicum از جمله گونه‌های سازگار با اراضی دارای خاک سبک و شور است و رشد رویشی مطلوبی در این شرایط دارد.
وی افزود: این گونه پس از ۲۵ تا ۳۰ سالگی به مرحله دیرزیستی می‌رسد و با کاهش رشد رویشی، حساسیت آن در برابر آفات و بیماری‌ها افزایش می‌یابد؛ به‌گونه‌ای که در بسیاری از پایه‌ها ابتدا خشکیدگی سرشاخه‌ها و سپس، طی چند سال، خشکیدگی کامل اتفاق می‌افتد و بخش‌هایی از عرصه‌های تاغزار از بین می‌رود.
کرباسچی با اشاره به تأثیر خشکسالی‌های چند سال اخیر و هجوم آفات و بیماری‌های گیاهی تصریح کرد: متأسفانه بخش‌های قابل‌توجهی از تاغزارهای طبیعی و دست‌کاشت استان به‌دلیل خشکسالی و شیوع آفت‌هایی همچون شپشک سفید تاغ و ملخ کوهاندار تاغ دچار خشکیدگی شده‌اند؛ ازاین‌رو اجرای به‌موقع طرح‌های مدیریتی در جنگل‌های دست‌کاشت ضرورتی انکارناپذیر است.
وی خاطرنشان کرد: در حال حاضر ۲۰ هزار و ۱۴۰ هکتار از تاغزارهای استان به آفت شپشک سفید تاغ آلوده شده‌اند که تاغزارهای اسفدن نیز از جمله این عرصه‌هاست. همچنین در سال‌های ۱۴۰۴ و ۱۴۰۵، آفت ملخ کوهاندار تاغ در سطحی بالغ بر ۱۱۰ هزار هکتار از عرصه‌های استان مشاهده شده است.
جلوگیری از گسترش خشکیدگی
مدیرکل منابع طبیعی و آبخیزداری خراسان جنوبی با تأکید بر ضرورت کنترل آفات و جلوگیری از نابودی تاغزارها، برنامه‌های مدیریتی پیش‌بینی‌شده در این زمینه را تشریح کرد.
به گفته وی، این برنامه‌ها شامل قطع و برش بهداشتی سرشاخه‌های خشک و آفت‌زده در پایه‌های سبز و خروج مقطوعات از منطقه، قطع پایه‌هایی با درصد آلودگی بالا حتی در صورت سبز بودن و همچنین قطع پایه‌های خشک‌شده ناشی از افزایش سن یا آلودگی به آفات و خروج چوب‌های حاصل از عملیات از عرصه تاغزار است.
کرباسچی افزود: اجرای این اقدامات با هدف جلوگیری از گسترش آلودگی و پیشگیری از شیوع موریانه و سایر جوندگان انجام می‌شود.
وی احیای عرصه‌های دارای تراکم کمتر با استفاده از گونه‌های متنوع بومی منطقه را از دیگر برنامه‌های پیش‌بینی‌شده عنوان کرد و گفت: رعایت تنوع گونه‌ای در مناطق بیابانی از سیاست‌های مورد تأکید در سطح استان و کشور است؛ چراکه این موضوع می‌تواند از گسترش آفات در سال‌های آینده و از دست رفتن بخش قابل‌توجهی از عرصه‌های احیایی جلوگیری کند.
مدیرکل منابع طبیعی استان همچنین ایجاد زیرساخت‌های بهره‌برداری اصولی در مراتع همجوار، از جمله توزیع مناسب دام در سطح عرصه‌ها از طریق احداث آبشخور و تأمین سایر تجهیزات مورد نیاز را ضروری دانست. وی تأمین نهاده‌های مورد نیاز برای مقابله با آفات، از جمله سم و سم‌پاش را نیز از دیگر الزامات مدیریت و حفاظت از تاغزارهای استان برشمرد.
طرح جنگل دست‌کاشت اسفدن
کرباسچی با اشاره به روند مطالعات و برنامه‌ریزی برای مدیریت تاغزارهای اسفدن اظهار کرد: با توجه به حساسیت موضوع و اهمیت عرصه‌های طبیعی منطقه، هرگونه اقدام و عملیات اجرایی اداره کل منابع طبیعی و آبخیزداری پس از انجام مطالعات کارشناسی و در صورت تأیید در کمیته فنی اجرا خواهد شد.
وی افزود: پیگیری مطالعات مربوط به مدیریت این عرصه‌ها از سال ۱۴۰۲ آغاز شده و پیش از طرح موضوع اخیر در فضای مجازی نیز اقدامات کارشناسی در این زمینه در دستور کار قرار داشته است.
مدیرکل منابع طبیعی و آبخیزداری خراسان جنوبی ادامه داد: در همین راستا، جمعی از اهالی و مرتعداران روستاهای دوچاهی، اسفدن و هندُوست در تاریخ ۲۹ شهریور ۱۴۰۵ درخواست خود را مبنی بر اجرای طرح مشارکتی مدیریت، هرس و بهره‌برداری از چوب جنگل‌های دست‌کاشت منطقه به این اداره کل ارائه کردند.
کرباسچی خاطرنشان کرد: در همین چارچوب، طرح مدیریت جنگل دست‌کاشت اسفدن در سطح ۳ هزار و ۶۰ هکتار در سال ۱۴۰۲ تهیه شده است.
وی افزود: بر اساس برنامه‌ها و اولویت‌های پیش‌بینی‌شده در این طرح، برای سال جاری موضوع قطع و برش تاغ‌های خشکیده در سطح ۷۳۷ هکتار و احیای عرصه در سطح ۱۴۶ هکتار از محل درآمدهای حاصل از اجرای طرح، در کنار سایر تعهدات، پیش‌بینی شده است.
