وبسایت روزنامه امروز خراسان جنوبی
صنعت امنیت غذایی در شرق کشور، با وضعیتی اسیر در تضادها و سخت دستوپنجه نرم میکند. در نگاه اول، ویترین مغازهها هنوز با مرغ و لبنیات پر شده است، اما پشت این ظاهر فراوان، استخوانهای تولید در حال خرد شدن زیر فشار هزینههایی است که با قدرت خرید مردم هیچ تناسبی ندارد. نشست تخصصی کمیسیونهای کشاورزی و صنعت اتاق بازرگانی بیرجند، روایتگر داستانی تلخ از صنعتی بود که دیگر نه برای تولیدکننده میصرفد و نه مصرفکننده توان همراهی با آن را دارد.
انتخاب سخت
محمدحسین اکبری، نایبرئیس کمیسیون کشاورزی اتاق بازرگانی بیرجند، با اعداد و ارقامی که بوی «بحران» میداد، از سقوط جوجهریزی ماهانه از ۱۵۰ میلیون قطعه به مرز ۹۶ میلیون قطعه خبر داد. این افت معنادار، تنها یک نوسان بازار نیست؛ بلکه عقبنشینی اجباری مرغدارانی است که بین تولید با ضرر و تعطیلی، دومی را برگزیدهاند. وقتی قیمت جوجه یکروزه از ۳ هزار تومان به ۱۲۰ هزار تومان جهش میکند، یعنی ورودی سیستم با انفجار هزینه روبهروست. اکبری با صراحت اعلام کرد که برای جوجهریزی یک میلیون قطعه، سرمایهای معادل ۵۰۰ میلیارد تومان نیاز است؛ عددی که تأمین آن برای بخش خصوصی عملاً غیرممکن شده و صنعت را به یک «قمار بزرگ» تبدیل کرده است.
پدیدهای بیسابقه
تکاندهندهترین بخش تحلیل این فعال اقتصادی، اشاره به پدیدهای بود که برای نخستین بار در دهههای اخیر رخ داده است: «کاهش همزمان عرضه و قیمت». در حالی که طبق قواعد بازار، کمبود تولید باید به گرانی منجر شود، اکنون به دلیل انقباض سفرهها و افت شدید قدرت خرید، حتی با وجود کاهش عرضه، تقاضایی وجود ندارد که قیمت را بالا ببرد. این یعنی سود منفی؛ وضعیتی که در آن مرغدار، محصول خود را زیر قیمت تمام شده عرضه میکند، اما باز هم خریداری در بازار نمیبیند.
دومینوی ورشکستگی
این بحران به مرزهای مرغداری محدود نمانده است. مهدی عصمتیپور، مدیرعامل شرکت سهامی زراعی خضری، از فشار خردکننده در حوزه لبنیات پرده برداشت. او معتقد است وقتی حقوق کارگر ۶۰ درصد افزایش مییابد و هزینههای بستهبندی، انرژی و نهادههای دامی چند برابر میشود، قیمتگذاری دستوری مانند تیشهای به ریشه تولید عمل میکند. وی هشدار داد که قطع برق در تابستان و نیاز به خرید ژنراتورهای میلیاردی، در کنار کاهش چشمگیر مصرف لبنیات توسط خانوارها، واحدهای بزرگ دامداری را به سمت «تعدیل نیرو» و «کاهش ظرفیت» سوق داده است.
همزمان در بخش صنایع تبدیلی، عباسعلی قربانینژاد، مدیرعامل شرکت آرد بیرجند، از کارخانههایی سخن گفت که با تنها یکسوم ظرفیت خود فعال هستند. او تأکید کرد که بحران بستهبندی و وابستگی شدید به قیمت محصولات پتروشیمی برای تأمین کیسههای آرد، به زودی میتواند گلوگاه تأمین نان و آرد استان را مسدود کند؛ چالشی که در صورت عدم تدبیر مسئولان، از یک مشکل اقتصادی به یک بحران اجتماعی بدل خواهد شد.
فرجام تولید
نتیجهگیری فعالان اقتصادی در این نشست، یک هشدار صریح به ساختار اجرایی کشور بود: تسهیلات بانکی با سود ۲۳ درصد و بازپرداختهای کوتاهمدت، در شرایطی که سود تولید زیر صفر است، تنها به انباشت بدهی و فلج شدن کامل سیستم منجر میشود. صنعت مرغداری و دامپروری خراسان جنوبی، امروز میان چکش «هزینههای انفجاری» و سندان «سفرههای منقبض مردم» گیر افتاده است. اگر سیاستگذاریها به سمت حمایت از زنجیره تولید و ترمیم قدرت خرید مصرفکننده حرکت نکند، ویترینهای فراوان امروز، فردا به قفسههای خالی و بیکاری گسترده هزاران کارگر این بخش ختم خواهد شد. این آخرین زنگ خطری است که از قلب واحدهای تولیدی شرق کشور به گوش میرسد.
