وبسایت روزنامه امروز خراسان جنوبی
پروژه راهآهن خراسان جنوبی، که فراتر از یک زیرساخت حملونقل، محرک اصلی تحول اقتصادی و پیوند استراتژیک شرق کشور با مرکز محسوب میشود، اکنون در دوراهی تکمیل سریع یا توقف عملیاتی قرار دارد. نشست اخیر نمایندگان مردم استان با مسئولان شرکت ساخت و توسعه زیربناهای حملونقل، نشان از یک چالش کلیدی دارد: شکاف میان اعتبارات مصوب و منابع تخصیصیافته.
ترازوی نامتعادل
مستندات رسمی و گزارشهای مالی حاکی از آن است که در جریان سفر اخیر رئیسجمهور به استان، مبلغ ۳ هزار میلیارد تومان (۳ همت) اعتبار اولیه برای این پروژه حیاتی مصوب شد. این رقم، وعدهای بود که قرار بود شتاب حرکت ماشینآلات و نیروهای انسانی را در سایتهای اجرایی تضمین کند. با این حال، واقعیت تلخ اجرایی نشان میدهد که تاکنون تنها ۹/۱ هزار میلیارد تومان (۹/۱ همت) از این مبلغ به حساب پروژه واریز شده است.
این یعنی حدود ۳۷ درصد از اعتبارات مصوب، همچنان در لایههای اداری و مسیرهای طولانی تخصیص نهایی سرگردان هستند. از دیدگاه مدیریت پروژه، این شکاف ۱/۱ هزار میلیارد تومانی صرفاً یک عدد نیست؛ بلکه یک بمب ساعتی است. در شرایطی که اقتصاد کشور با نرخهای متغیر تورم دستوپنجه نرم میکند، هر روز تأخیر در تخصیص بودجه، به معنای افزایش هزینه خرید تجهیزات، مواد اولیه و دستمزدهاست. در واقع، این شکاف بودجهای میتواند در آینده، هزینه نهایی پروژه را بسیار فراتر از همان ۳ هزار میلیارد تومان مصوب ببرد.
فراتر از یک مطالبه محلی
باید توجه داشت که پروژه راهآهن خراسان جنوبی، یک مطالبه صرفاً منطقهای برای استان نیست؛ بلکه حلقهای حیاتی در شبکه ریلی ملی است. این مسیر قرار است با کاهش وابستگی به حملونقل جادهای و کاهش هزینه تمامشده کالاهای ترانزیتی، نقش بازآفرینی اقتصادی در شرق کشور ایفا کند. عدم تزریق مابقی اعتبارات، ریسک «توقف عملیاتی» را به شدت افزایش میدهد. توقف پروژه در میانه راه، به معنای هدررفت سرمایههای قبلی، ایجاد زمینهای متروکه و از دست رفتن فرصتهای طلایی اقتصادی برای استان است که پیامدهای اجتماعی و اقتصادی آن جبرانناپذیر خواهد بود.
فشار سیاسی در برابر رکود
پیگیریهای مستمر نمایندگان مجلس و استاندار در نشستهای اخیر، نشاندهنده یک فشار سیاسی و اجتماعی برای تبدیل اعتبار کاغذی به نقد عملیاتی است. نمایندگان استان با درک حساسیت موضوع، بر این باورند که وعدههای رؤسای جمهور نباید در تله بروکراسی اداری و مدیریتهای سطحی بودجه گرفتار شود. برای جلوگیری از هدررفت زمان، خسارتهای ناشی از تورم و شکست در برنامهریزیهای توسعهای، دولت موظف است با اولویتبخشی ویژه به این طرح ملی، مابقی ۱/۱ هزار میلیارد تومان را بلافاصله تخصیص دهد. زمان، بزرگترین دشمن پروژههای زیربنایی است و اگر امروز این شکاف پر نشود، فردا هزینه بازگشت به مسیر، چندین برابر توان مالی کشور خواهد بود. پروژه راهآهن خراسان جنوبی اکنون بیش از هر زمان دیگری نیازمند حرکت از فاز رایزنی و مصوبه به فاز اجرا و بهرهبرداری است.
پیگیریهای نمایندگان مجلس و استاندار در نشست اخیر، نشاندهنده فشار سیاسی و اجتماعی برای تبدیل اعتبار مصوب به عملیاتی است.
