تابستانی که زودتر از تقویم به خراسان جنوبی آمد/ انفجار دماسنج ها

در جغرافیای پهناور شرق ایران جایی که خاک با آسمان در پیوندی دیرینه و خشک گره خورده است بار دیگر هرم گرما زودتر از موعد به میزبانی مردمی آمده که صبوری را در مکتب کویر آموخته اند. خراسان جنوبی به عنوان سومین استان پهناور کشور اکنون در آستانه فصلی قرار گرفته که در آن نبض دماسنج‌ها تندتر از همیشه می‌زند و نقشه‌های هواشناسی از روزهایی سخن می‌گویند که در آن‌ها سایه‌ها هم پناهی برای گریز از تفتیدگی نخواهند بود. گزارش‌های تخصصی اداره کل هواشناسی استان حکایت از واقعیتی تلخ دارد؛ دمای هوای این خطه در سه ماه پیش رو نیم تا یک درجه فراتر از حد نرمال خواهد بود. این یعنی تابستان امسال نه یک فصل گذرا که یک آزمون سخت برای تاب‌آوری سرزمینی است که در قلب کمربند خشک جهان واقع شده است. جواد نخعی مدیرکل هواشناسی استان با اشاره به موج گرمایی که در روزهای اخیر منطقه را در بر گرفته از افزایشی سه تا پنج درجه‌ای نسبت به شرایط عادی خبر می‌دهد؛ افزایشی که دماسنج‌ها را در نهبندان به عدد ۴۴ و در طبس به ۴۲ درجه رسانده است. این اعداد تنها نشانگر حرارت هوا نیستند بلکه بیانگر فشاری مضاعف بر شریان‌های زیستی و منابع آبی استانی هستند که با ۸۰۰ هزار نفر جمعیت در میان بادهای ۱۲۰ روزه و خاک تشنه ایستادگی می‌کند.
هرچند آمارها از رشد ۸۹ درصدی بارش‌ها نسبت به سال قبل و رسیدن به میانگین ۱۲۶ میلی‌متری خبر می‌دهند اما این لبخند کوتاه آسمان نتوانسته است زخم عمیق خشکسالی‌های بلندمدت را التیام بخشد. در حالی که نهبندان بیشترین سهم را از این خوان آسمانی برده اما شهرهایی چون بیرجند، خوسف، اسدیه و قاین همچنان در حسرت رسیدن به تراز بارش‌های ماندگار هستند. این تضاد در بارش و دما نشان می‌دهد که خراسان جنوبی با پارادوکسی عجیب روبروست؛ بارانی که می‌بارد اما تشنگی خاکی که با افزایش دما تبخیر می‌شود و به هوا می‌رود.
بحران اصلی اما در نواحی غربی استان از جمله فردوس و بشرویه و عشق‌آباد خودنمایی می‌کند؛ جایی که پیش‌بینی‌ها از دمایی یک تا دو درجه فراتر از نرمال پرده برمی‌دارند. در این میان چشم‌انداز بارندگی‌های موسمی یا همان مونسون که می‌توانست مرهمی بر زخم باغات و مزارع باشد بسیار کمرنگ و زیر ۳۰ درصد تخمین زده شده است. این یعنی مردم این دیار باید خود را برای بازه زمانی ۱۵ مرداد تا ۱۵ شهریور آماده کنند؛ زمانی که اوج استیلای گرما بر زمین خواهد بود و خورشید بی هیچ پرده‌پوشی بر پیکره نیمه‌جان زیرساخت‌های انرژی و آب تازیانه می‌زند.