۷۵ درصد آسبادهای ایران در خراسان جنوبی

مدیرکل میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی خراسان جنوبی گفت: این استان با دارا بودن بیش از ۳۱۰ آسباد تاریخی و سهمی بیش از ۷۵ درصدی از آسبادهای کشور، مهم‌ترین کانون این میراث ارزشمند در ایران به شمار می‌رود و نقش محوری در پرونده ثبت جهانی آسبادهای ایران دارد.
به گزارش ایرنا، سید احمد برآبادی اظهار کرد: آسبادها از برجسته‌ترین جلوه‌های دانش بومی ایرانیان در بهره‌گیری از انرژی‌های طبیعی هستند و خراسان جنوبی به دلیل قرار گرفتن در مسیر بادهای ۱۲۰ روزه سیستان، بیشترین تعداد این سازه‌های تاریخی را در خود جای داده است.
وی افزود: با شناسایی‌های جدید اکنون بیش از ۳۱۰ آسباد در هفت شهرستان خراسان جنوبی شامل نهبندان، درمیان، سربیشه، بیرجند، قاینات، سرایان و خوسف شناسایی شده که بیش از ۷۵ درصد آسبادهای کشور را شامل می‌شود. مدیرکل میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی خراسان جنوبی بیان کرد: این آسبادها در ۴۰ نقطه از استان پراکنده هستند اما بیشترین تعداد آن‌ها در شهرستان‌های نهبندان و درمیان قرار دارد به‌طوری که نهبندان با ۱۱۰ آسباد و درمیان با ۱۰۴ آسباد، مهم‌ترین کانون‌های آسبادهای ایران محسوب می‌شوند.
وی با اشاره به پیشینه تاریخی این سازه‌ها تصریح کرد: قدیمی‌ترین آسبادهایی که در منابع تاریخی از جمله توصیف‌های دمشقی به آن‌ها اشاره شده، در خراسان جنوبی قرار داشته‌اند و این استان از دیرباز خاستگاه اصلی آسبادهای ایران بوده است.
برآبادی عنوان کرد: نهبندان در گذشته دارای ۹۵ رشته آسباد بوده و بزرگ‌ترین مجموعه آسبادهای کشور را در خود جای داده است همچنین آسبادهای خراسان جنوبی از نظر تنوع مکانیکی، معماری و نحوه انتقال نیرو از پره‌ها به سنگ آسیاب، ویژگی‌های منحصربه‌فردی دارند که آن‌ها را از نمونه‌های مشابه متمایز می‌کند.
وی با اشاره به اقدامات حفاظتی انجام شده یادآور شد: تاکنون ۸۰ آسباد در استان مرمت و بازسازی شده و بخشی از آن‌ها نیز دوباره به چرخه بهره‌برداری بازگشته‌اند، به‌گونه‌ای که در شهرستان نهبندان ۲ آسباد و در شهرستان درمیان یک آسباد در زمان وزش بادهای ۱۲۰ روزه فعال شده و کار آسیابانی را انجام می‌دهند. مدیرکل میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی خراسان جنوبی گفت: در روند آماده‌سازی پرونده ثبت جهانی آسبادهای ایران تاکنون ۶ محوطه در شهرستان‌های نهبندان و درمیان به عنوان نامزد ثبت جهانی معرفی شده‌اند و بررسی‌های کارشناسی برای شناسایی و مستندسازی سایر آسبادهای واجد ارزش نیز ادامه دارد.
وی افزود: یک تیم تخصصی در حال بررسی شاخص‌های معماری، سازه‌ای و فناوری آسبادهای استان است تا ظرفیت‌های بیشتری به پرونده ثبت جهانی افزوده شود و مستندات مورد نیاز برای ارائه به یونسکو تکمیل شود. برآبادی با اشاره به نشست اخیر هماهنگی ثبت جهانی آسبادهای ایران گفت: در این نشست که با حضور مسئولان وزارت میراث‌فرهنگی، کارشناسان ملی و مدیران استانی برگزار شد بر ضرورت هم‌افزایی سه استان خراسان جنوبی، خراسان رضوی و سیستان و بلوچستان برای تکمیل پرونده تاکید شد.
وی ادامه داد: خراسان جنوبی به دلیل در اختیار داشتن بیشترین تعداد آسبادهای کشور، نقش تعیین‌کننده‌ای در این پرونده دارد و تشکیل ستاد استانی به ریاست استاندار می‌تواند روند هماهنگی دستگاه‌ها و رفع موانع را تسریع کند.
مدیرکل میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی خراسان جنوبی با تاکید بر اینکه ثبت جهانی آسبادها یک پروژه فرادستگاهی است، تصریح کرد: موفقیت این پرونده نیازمند همکاری همه دستگاه‌های اجرایی از جمله بنیاد مسکن، راه و شهرسازی، شهرداری‌ها و سایر نهادهای مرتبط برای حفاظت از حریم آثار، تأمین زیرساخت‌ها و جلب مشارکت جوامع محلی است.