دستاوردهای پوچ محرمانه

هراس از نفوذ دشمن و اصرار بر برگزاری جلسات غیررسانه‌ای پشت درهای بسته بهارستان اکنون به دیواری بلند میان تدبیر مسئولان و واقعیت تلخ سفره‌های مردم در سراسر کشور از جمله استان محروم خراسان جنوبی بدل شده است. در حالی که محمدباقر قالیباف، رئیس مجلس با تکیه بر دهه‌ها تجربه امنیتی خود از ضرورت رازداری در جنگ اقتصادی و پیگیری‌های مخفیانه برای مهار گرانی سخن می‌گوید، فریادهای سلمان اسحاقی، نماینده استان در صحن مجلس پرده از سوءمدیریت‌ها و ترک فعل‌هایی برمی‌دارد که معیشت مردم را به مسلخ سودجویان برده است. تناقض میان ویترین‌های پر از کالا و دست‌های تهی شهروندانی که میان چرخ‌دنده‌های تورم و یارانه‌های بی‌اثر له شده‌اند نشان از شکستی دارد که دیگر نمی‌توان آن را تنها به حساب تحریم نوشت.
تلاقی نگاه راهبردی رئیس مجلس و هشدار صریح نماینده مردم درباره نبود خط قرمز در نظارت، آزمونی بزرگ برای حاکمیتی است که باید میان تداوم سکوت مصلحتی و نجات سفره‌های غارت شده از چنگال بی‌ثباتی یکی را برگزیند. این نبرد میان دیپلماسی پنهان پایتخت و دردهای عیان کویر است که در آن حقوق بازنشستگان و کارمندان فرسنگ‌ها از واقعیت بازار جا مانده است.

کابوس ثبات در ویترین‌های پر
محمدی یکی از اهالی همین دیار است؛ از معدود افرادی که در میانه ماه هنوز پولی برای خرید دارد، خیره به برچسب‌های قیمتی مانده که گویی با هر پلک زدن تغییر می‌کنند. او با لحنی که آمیخته به بهت و خشم است می‌گوید که دیگر چیزی به نام قیمت واحد وجود ندارد. کالایی که هفته پیش خریداری شده، امروز با برچسبی جدید خودنمایی می‌کند. او معتقد است که وفور کالا در بازار تنها یک نمایش توخالی است وقتی ریال در جیب کارگر و کشاورز خراسان جنوبی هر ساعت لاغرتر می‌شود. این شهروند با اشاره به صف‌های نامرئی معیشت تأکید دارد که مشکل ما کمبود جنس نیست، بلکه بی‌ثباتی مطلق است. از نگاه او، نظارت‌های فعلی تنها شبیه به یک مسکن ضعیف برای دردی مزمن است که ریشه در ساختارهای کلان کشور دارد و بازرسان محلی نمی‌توانند حریف غول نقدینگی و تورم کشوری شوند.
در سوی دیگر این گسل اقتصادی، رضایی قرار دارد؛ بازنشسته‌ای که سال‌های جوانی خود را در راه خدمت صرف کرده و اکنون در دورانی که باید طعم آرامش را بچشد، با چرتکه‌ای در دست، دخل و خرجش را تراز می‌کند. او با صدایی لرزان از ناتوانی یارانه‌ها می‌گوید. به باور این بازنشسته، مبلغی که تحت عنوان یارانه به حساب‌ها واریز می‌شود، در مواجهه با هزینه‌های کمرشکن اجاره‌بها و اقلام اساسی، بیشتر به یک شوخی تلخ شبیه است. رضایی می‌گوید که افزایش حقوق‌های سالانه حتی گرد پای تورم را هم لمس نمی‌کند. وقتی تورم با سرعت نور حرکت می‌کند، افزایش حقوق کارمندان و بازنشستگان با قدم‌های لاک‌پشتی تنها باعث می‌شود هر سال فقیرتر از سال قبل باشیم. این نابرابری در توزیع ثروت و ناتوانی در مهار قیمت‌ها، اعتماد عمومی را در مناطق محروم به شدت خدشه‌دار کرده است.

پشت پرده پیگیری‌های غیررسانه‌ای
در حالی که مردم در کف بازار با اعداد بی‌رحم دست و پنجه نرم می‌کنند، از راهروهای بهارستان صداهایی به گوش می‌رسد که حکایت از لایه‌های پنهان مدیریت بحران دارد. محمدباقر قالیباف، رئیس مجلس در پیامی که بوی هشدار و اطمینان می‌دهد، خطاب به ملت اعلام کرده است که مدیران ارشد و میانی در حال پیگیری جدی امور هستند. او با ذکاوتی برخاسته از دهه‌ها حضور در سطوح عالی امنیتی و اجرایی، بر این نکته پای می‌فشارد که دشمن با دقت تمام حرکات ما را رصد می‌کند. از همین رو، قالیباف از بازگو کردن جزئیات برخی جلسات خودداری می‌کند تا مبادا ابزاری برای سوءاستفاده بدخواهان فراهم شود. با این حال، تأکید دارد که مجلس در جلسات غیررسانه‌ای، دولت را برای مهار گرانی‌ها تحت فشار گذاشته و به دنبال راهکارهای عملیاتی است. مطالبه صریح او از دولت برای ارائه گزارش‌های شفاف، نشان دهنده این واقعیت است که حتی در نوک پیکان حاکمیت نیز این درک وجود دارد که مردم برای حفظ آرامش خاطر، نیازمند مشاهده خروجی‌های ملموس هستند، نه فقط شنیدن وعده‌های کلی.

دشمنی های سوءمدیریت و احتکار
اما نباید فراموش کرد که همه دردها ریشه در خارج از مرزها ندارد. نماینده مردم قائنات و زیرکوه با صراحتی که از نزدیکی او به توده‌های مردم نشأت گرفته، انگشت اتهام را به سمت داخل نشانه می‌رود. سلمان اسحاقی، با بازخوانی کارنامه پنج دهه‌ای رئیس مجلس در میدان‌های جنگ و مدیریت بحران، اظهارات قالیباف را برآمده از یک شناخت عمیق میدانی می‌داند. اسحاقی معتقد است که کشور امروز درگیر یک جنگ ترکیبی است؛ جنگی که بخشی از آن تحمیلی است اما بخش دیگر آن محصول مستقیم ترک فعل‌ها و ضعف نظارت‌های داخلی است. وی به صراحت می‌گوید که مردم خراسان جنوبی تحریم را می‌فهمند و پای کشورشان ایستاده‌اند، اما آنچه قابل هضم نیست، سوءاستفاده سودجویان از شرایط جنگی برای احتکار و گران‌فروشی است.
سخنگوی کمیسیون بهداشت مجلس بر این باور است که در شرایط فعلی، هیچ مصلحتی بالاتر از حقوق مردم نیست و مجلس در مسیر نظارت هیچ خط قرمزی را به رسمیت نمی‌شناسد. اسحاقی با لحنی قاطع از وزارت دادگستری و قوه قضاییه می‌خواهد که با چنگ و دندان در برابر اخلالگران بازار بایستند. او هشدار می‌دهد که اگر دستگاه‌های اجرایی در انجام وظایف خود کوتاهی کنند، مجلس با استفاده از تمام ابزارهای قانونی خود، منشأ این قصور را برای افکار عمومی تبیین خواهد کرد. این سطح از مطالبه‌گری نشان می‌دهد که صبر نمایندگان نیز در برابر ناکارآمدی برخی بخش‌های دولت به سر آمده است.

گسست معیشتی
تحلیل وضعیت موجود نشان می‌دهد که ما با یک پارادوکس مدیریتی روبرو هستیم. از یک سو کالا در بازار موجود است که نشان دهنده باز بودن شریان‌های تأمین است، اما از سوی دیگر قدرت خرید به قدری سقوط کرده که کالاها در قفسه‌ها خاک می‌خورند. این یعنی سیاست‌های پولی و حمایتی کشور با واقعیت‌های زندگی مردم در مناطقی مثل خراسان جنوبی همخوانی ندارد. وقتی حقوق بازنشسته‌ای مثل رضایی یا درآمد کارگری مثل محمدی فرسنگ‌ها با نرخ واقعی تورم فاصله دارد، سخن گفتن از توسعه پایدار بی‎‌معناست. ناترازی میان درآمد و هزینه، لایه‌های میانی جامعه را به زیر خط فقر هل داده و یارانه‌ها تنها حکم قطره‌چکانی را دارند که مانع از مرگ بیمار می‌شوند اما او را درمان نمی‌کنند.

انتظار اقدام قاطع
خراسان جنوبی در انتظار معجزه نیست، در انتظار عدالت مدیریتی است. هماهنگی میان قوا که قالیباف و اسحاقی بر آن تأکید دارند، نباید تنها در بیانیه‌ها و جلسات در بسته باقی بماند. مردم می‌خواهند اثر نظارت مجلس را در ثبات قیمت کالاهای اساسی و واقعی شدن حقوق‌ها ببینند. جنگ اقتصادی تنها با دشمن خارجی نیست؛ حریف قدرتمندتر، همان مدیرانی هستند که با ترک فعل و بی‌برنامگی، جاده را برای سودجویان هموار کرده‌اند. اگر قرار است انسجام ملی حفظ شود، باید گزارش‌های شفافی که رئیس مجلس وعده داده، به سفره‌های مردم برسد. زمان برای توجیه مشکلات به نام تحریم به پایان رسیده است؛ اکنون نوبت پاسخگویی به مردمی است که در گرمای کویر، با سیلی صورت خود را سرخ نگه داشته‌اند اما چشم به راه تدبیری هستند که لرزه بر تن تورم بیندازد و آرامش را به خانه‌هایشان بازگرداند. تیغ نظارت مجلس باید تیزتر از هر زمان دیگری، بندهای فساد و سوءمدیریت را ببرد تا نفس معیشت باز شود.