وبسایت روزنامه امروز خراسان جنوبی
رونمایی از اسناد جدید آماری در خراسان جنوبی، آغازتلاشی برای عبور از بنبست مدیریت سلیقهای وحرکت به سوی حکمرانی دادهمحور است. این کتابهای مرجع که با تحلیل ۴۲۰ شاخص توسعه در ۱۲ شهرستان تدوین شدهاند، قرار است به عنوان قطب نمای علمی، مسیر توزیع عادلانه منابع و اعتبارات را مشخص کنند. در حالی که سالهاست شکاف میان ظرفیتها و نیازهای واقعی استان جدی است، حالا این بانک اطلاعاتی دقیق باید پاسخگوی دغدغههای توسعهای مردم و سرمایهگذاران باشد.
در پهنه وسیع و کویری خراسان جنوبی، جایی که فاصله میان امکانات و نیازها گاه به درازای جاده های بیپایانش میرسد، مدیریت سنتی و مبتنی بر حدس و گمان دیگر پاسخگوی مطالبات توسعهای نیست. حقیقت آن است که در دنیای شتابزده امروز، مدیرانی که بدون قطب نمای علمی در اقیانوس تصمیمگیری پارو میزنند، فرجامی جز اتلاف منابع و تعمیق ناعدالتی نخواهند داشت. رونمایی از دو اثر مرجع آماری توسط سازمان مدیریت و برنامهریزی استان، نه صرفا یک رویداد تشریفاتی، بلکه آغاز عصر جدیدی از هوشمندسازی تصمیمات است؛ حرکتی آوانگارد که تلاش دارد با کالبدشکافی ۴۲۰ شاخص کلیدی، نقشه راه توسعه را از بایگانیهای تاریک خارج کرده و روی میز نقد و بررسی قرار دهد. این اقدام تلاشی است تا سیاستگذاریها از اتاقهای بسته به متن واقعیتهای آماری منتقل شود.
پادزهری بر توزیع ناعادلانه منابع
رئیس سازمان مدیریت و برنامهریزی خراسان جنوبی با رویکردی واقعبینانه معتقد است که توسعه متوازن، پیش از آنکه نیازمند بودجههای کلان باشد، محتاج ترازوی دقیقی به نام آمار است. علی بهدانی این دو کتاب مرجع را به مثابه یک قطب نمای علمی توصیف کرد که قرار است مسیر حرکت توسعه را در ۱۲ شهرستان استان ترسیم کند. وقتی از توسعه متوازن سخن میگوییم، منظور حذف نگاههای مرکزمحور و توجه به پتانسیلهای نهفته در دورافتادهترین نقاط از قاینات تا نهبندان است. آماری که به درستی تحلیل نشود تنها کوهی از کاغذ است؛ اما زمانی که این دادهها به راهنمای تخصیص بودجه تبدیل میشوند، عدالت معنای اجرایی پیدا میکند.
بهدانی با تاکید بر اهمیت این اسناد خاطرنشان کرد که تدوین و انتشار این کتاب ها پاسخی علمی به نیاز مبرم استان برای داشتن بانک اطلاعاتی دقیق و روزآمد است. این سخن به معنای آن است که از این پس اختصاص ریال به ریال بودجههای استانی باید با خطکش این ۴۲۰ شاخص سنجیده شود. اگر منطقهای در شاخصی دچار عقبماندگی یا به تعبیر علمی واگرایی شده است، آمار به ما نهیب میزند که اولویت با کجاست. این شفافیت آماری راه را بر لابیگریهای غیرفنی در توزیع منابع میبندد و عدالت را از یک شعار سیاسی به یک خروجی ریاضی تبدیل میکند. در واقع این کتابها ترمز تصمیمات هیجانی مسئولانی هستند که صرفا بر پایه چانهزنی به دنبال جذب اعتبارات هستند.
آینه آمارعصای دست مدیران
کتاب نخست با عنوان خراسان جنوبی در آینه آمار، با رویکردی کاربردی و در قطع جیبی طراحی شده است تا به قول معروف راه دسترسی به دادهها را برای همه کوتاه کند. در عصر انفجار اطلاعات، مدیری که فرصت مطالعه گزارش های هزار صفحهای را ندارد، نیازمند ابزاری است که در کمترین زمان، سیمای جمعیتی و جایگاه استان را در مقایسه با استانداردهای کشوری پیش چشمش بگذارد. این کتاب در حقیقت خلاصه مدیریتی از هویت اقتصادی و اجتماعی استانی است که داعیه توسعه و پیشرفت دارد.
رئیس سازمان مدیریت استان در تبیین بخش های این اثر توضیح داد که این کتاب در دو بخش مجزا ابتدا سیمای جمعیتی و تقسیمات کشوری و سپس جایگاه استان در شاخص های منتخب را مورد واکاوی قرار داده است. این یعنی مدیریت در لحظه؛ وقتی یک سرمایهگذار از ظرفیتهای جمعیتی استان میپرسد، مدیر نباید با کلیگویی پاسخ دهد بلکه باید با تکیه بر این آینه آماری، تصویری واقعی از پتانسیلهای انسانی ارائه دهد. این کتاب در واقع زبان گویای اقتصاد استان در مذاکرات سطح بالا است. داشتن چنین مرجع دمدستی مانع از ارائه اطلاعات غلط و پمپاژ وعدههای توخالی به جامعه میشود و سطح سواد آماری مدیران را نیز ارتقا میدهد.
صعودها و فرودها در ترازوی نقد
اما ستون فقرات این واکاوی علمی، کتاب جایگاه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی شهرستانهای استان است. این اثر فراتر از یک عکس یادگاری از وضعیت موجود، یک فیلم ۵ ساله از روند تغییرات خراسان جنوبی است. تحلیل روند تغییرات از سال ۱۳۹۹ تا ۱۴۰۳ به برنامهریزیها اجازه میدهد تا بفهمند کدام سیاستها به ثمر نشسته و کدامیک در نطفه عقیم مانده است. این یعنی نوعی خودانتقادی علمی توسط بدنه اجرایی استان که پیش از این کمتر مرسوم بوده است. بهدانی در ادامه صحبت های خود به ۱۸ فصل این پژوهش جامع اشاره کرد و گفت که این رتبهبندی به ما میگوید در کدام مناطق دچار عقبماندگی هستیم و در کدام بخش ها به سمت همگرایی و توسعه حرکت کردهایم. این بخش از سخنان وی هسته مرکزی توسعه پایدار است. تحلیل ۴۲۰ شاخص در بازه زمانی طولانی نشاندهنده پویایی یا ایستایی هر شهرستان است. برای مثال اگر شاخصهای فرهنگی در یک شهرستان علیرغم تزریق بودجه رو به افول بوده است، یعنی مدل هزینهکرد از ریشه اشتباه بوده است. اینجاست که آمار یقه بروکراسی را میگیرد و بازخواست میکند. این کتاب جراحی عمیق بافتهای فرسوده مدیریتی در سطح کلان استان است و به ما نشان میدهد کجای نقشه توسعه ایستادهایم.
فراخوان برای سرمایهگذاری هوشمند
یکی از درخشانترین ابعاد این گزارش مخاطبشناسی وسیع آن است. بهدانی تاکید دارد که این اسناد صرفا برای قفل کردن در قفسه کتابخانه مدیران نیست بلکه یک کاتالوگ راهنما برای تمام سرمایهگذاران است. در دنیای تجارت اطلاعات به معنای ثروت است. سرمایهگذاری که بداند شاخص های زیرساختی در کدام شهرستان رو به رشد است، با امنیت خاطر بیشتری اقدام به اشتغالزایی میکند. شفاف سازی مسیر توسعه بزرگترین مشوق برای پولی است که به دنبال جای امن میگردد و از ابهام گریزان است. رئیس سازمان مدیریت و برنامهریزی با دعوت از پژوهشگران و دغدغهمندان برای استفاده از نسخه فایل پی دی اف این آثار در درگاه ملی سازمان نشان داد که به شفافیت اطلاعاتی باور قلبی دارد. او یادآور شد که این اطلاعات مسیر را برای سرمایهگذاران هموار میکند تا با شناخت دقیق از ظرفیت های بومی اقدام به اشتغالزایی کنند. این یعنی تبدیل مخازن داده به موتور محرک کارآفرینی. وقتی آمار در دسترس عموم باشد نظارت همگانی تقویت شده و مطالبهگری مردم از مسئولان بر پایه اعداد واقعی شکل میگیرد نه بر اساس هیجانات مقطعی. این گونه است که آمار به خدمت مردم و رفاه در میآید و از حالت یک ابزار کنترلی خارج میشود. ترسیم نقشه راه توسعه علمی خراسان جنوبی پیامی روشن برای تمام ذینفعان دارد؛ دوران اداره کردن جزیرهای و سلیقهای به پایان رسیده است. کالبدشکافی ۴۲۰ شاخص کلیدی در شهرستان ها حکم یک چکاپ کامل برای پیکره اقتصادی و اجتماعی استان را دارد. این دو اثر مرجع نه پایان راه، بلکه آغازی برای بازنگری در اولویتهاست. پیروزی واقعی زمانی رخ میدهد که مدیران شهامت پذیرش آمارهای منفی را داشته باشند و برای اصلاح آنها آستین همت بالا بزنند.
این گزارش، فراخوانی است برای تمام نخبگان و مدیران؛ اکنون که قطب نمای علمی در دستان شماست دیگر هیچ عذری برای حرکت در مسیرهای اشتباه پذیرفته نیست. توسعه متوازن خراسان جنوبی حالا از میان اعداد این کتاب ها میگذرد. موفقیت این اسناد در گرو آن است که از صفحات کتاب به متن زندگی مردم و سفره های اهالی صبور این دیار راه یابد. آمار تنها زمانی مقدس است که به عدالت و رفاه ختم شود و این دو اثر گامی بلند در راه مقدس شفافیت و شکوفایی منطقهای هستند. پایان ابهام آغاز اقتدار علمی در شرق کشور است؛ اقتداری که نتیجهاش را باید در آمار سالهای بعد و لبخند رضایت مردم به نظاره نشست.
