پیروزی دیپلماسی صلح در عدلیه خراسان جنوبی

آمار تازه دادگستری خراسان جنوبی از تحولی بزرگ در ساختار قضایی استان حکایت دارد؛ جایی که نیمی از پرونده‌های شوراهای حل اختلاف با سلاح صلح و سازش مختومه شده‌اند. عبور از رویکردهای سنتی مجازات‌محور و حرکت به سوی نظام قضایی ترمیمی، نه تنها منجر به رهایی ۶ محکوم به قصاص از سلب حیات شده، بلکه با مشارکت ۳۵۹ صلح‌یار، فرهنگ گذشت را به لایه های عمیق اجتماعی رسانده است. این گزارش، کالبدشکافی توفیقاتی است که نشان می‌دهد در سال ۱۴۰۴، منطق گفتگو جایگزین تقابل‌های حقوقی شده است. در دنیای پیچیده حقوقی امروز، موفقیت یک دستگاه قضایی تنها با ترازوی احکام سنجیده نمی‌شود؛ بلکه توانایی در بازگرداندن آرامش به جامعه بدون استفاده از اهرم اجبار، ملاک اصلی توسعه‌یافتگی است. استان خراسان جنوبی در سال ۱۴۰۴، با تکیه بر سند تحول و تعالی قضا، توانسته است مدل موفقی از حکمرانی قضایی مشارکت‌محور را ارائه دهد. تحقق سازش در ۱۷ هزار و ۹۸۹ پرونده، رقمی معادل ۵۵ درصد کل پرونده های مختومه، نشان دهنده جابجایی مرزهای عدالت از راهروهای دادگاه به خانه های صلح و میانجیگری است.
عفو در آستانه چوبه دار
محمدجعفر عبداللهی، رئیس‌کل دادگستری استان خراسان جنوبی، با اشاره به نتایج درخشان اقدامات پیشگیرانه، از نجات ۶ نفر از مجازات سلب حیات خبر داد. این دستاورد بزرگ، حاصل پیوند اعتقادات مذهبی با ماموریت های قضایی است. اجرای ۵ پویش ملی از جمله پویش به حرمت امام حسین (ع) می‌بخشم و کرامت فاطمی، اتمسفری از معنویت و گذشت را در استان حاکم کرد که نتیجه آن عفو اولیای دم در حساس‌ترین لحظات قانونی بود. این پویش ها ثابت کردند که پیوندهای ایمانی مردم این خطه، مستحکم‌ترین ابزار برای گره‌گشایی از پرونده های پیچیده قضایی است.
ارتش صلح‌یاران
نکته تامل برانگیز در کارنامه سال ۱۴۰۴، نقش بی‌بدیل ۳۵۹ صلح‌یار و ۳۷ هیئت صلح در نقاط مختلف استان است. این افراد که به عنوان بازوان مردمی دستگاه قضا فعالیت می‌کنند، موفق شدند بیش از ۶۷ درصد از پرونده های ارجاعی قابل مصالحه را به سرانجام برسانند. درخشش این شبکه مردمی در حل و فصل ۲۷ پرونده نزاع دسته‌جمعی به خوبی نمایان است؛ موضوعی که نشان می‌دهد اعتماد به ریش‌سفیدان و معتمدان محلی، پادزهری قطعی برای کاهش تنش های اجتماعی و جلوگیری از باز شدن پرونده های جدید در محاکم است.
توسعه نهادهای میانجی‌گر
دادگستری استان با هوشمندی، مسیر داوری و میانجیگری تخصصی را نیز هموار کرده است. فعالیت ۱۲ داور و ۲۱ میانجی‌گر دارای پروانه رسمی، بخشی از پروژه بزرگ قضا‌زدایی است که هزینه‌ های دادرسی و اطاله زمان را به شدت کاهش می‌دهد. برگزاری همایش های تبیینی و استفاده از ابزارهای رسانه‌ای مدرن برای معرفی مزایای داوری، سطح آگاهی عمومی را نسبت به حقوق شهروندی ارتقا داده است. خروجی نهایی این زنجیره صلح، آزادی ۲۰۸ زندانی در سال گذشته بود که با تلاش شعب ویژه صلح و سازش مستقر در زندان ها، دوباره به آغوش خانواده و جامعه بازگشتند.
کارنامه دادگستری خراسان جنوبی در سال ۱۴۰۴، گواهی بر این مدعاست که صلح، کم‌هزینه‌ترین و پایدارترین راه برای دستیابی به عدالت است. تقویت نهادهای شبه‌قضایی و اعتماد به ظرفیت های مردمی، نه تنها بار سنگین پرونده ها را از دوش قضات برداشته، بلکه روحیه برادری و گذشت را در کالبد استان دمیده است. این حجم از مصالحه، پایانی بر انتقام‌جویی های بی‌پایان و آغازی برای دوران جدیدی از امنیت پایدار مبتنی بر رضایت عمومی است. خراسان جنوبی اکنون الگویی پیشرو در تحقق عدالت ترمیمی در شرق کشور به شمار می‌رود.