وبسایت روزنامه امروز خراسان جنوبی
دسترسی سریع به عدالت در شرایط بحرانی، دیگر تنها یک شعار حقوقی نیست، بلکه ضرورتی انسانی است که باید با ابزارهای مدرن محقق شود. در حالی که جابهجایی فیزیکی برای شهروندان مناطق جنگزده به دلیل تخریب زیرساختها یا مخاطرات امنیتی به چالشی سخت تبدیل شده، پیشنهاد «قضاوت از راه دور» میتواند فاصله میان دادگاه و دادخواه را به صفر برساند. هدف از این تحول، جایگزینی بوروکراسیهای سنتی با سامانههای هوشمند است تا حق شهروندان در سایه ویرانیهای جنگ، گم نشود.
تسهیل دسترسی به عدالت
رئیس کل دادگستری خراسان جنوبی، در راستای کاهش دشواریهای جاری برای متقاضیان خدمات قضایی در مناطق آسیبدیده، پیشنهاد ابتکاری و نوینی را به قوه قضاییه ارائه کرده است. محور اصلی این پیشنهاد، رسیدگی غیرحضوری و الکترونیکی به پروندههای استانهای جنگزده است. در این مدل، دیگر نیاز نیست شهروندی که خانهاش در منطقه جنگی است، برای پیگیری یک پرونده ساده یا پیچیده، کیلومترها جابهجا شود یا در شرایط ناامن سفر کند؛ بلکه دادگاه به جای او، به فضای زندگیاش میآید.
تغییر در قواعد صلاحیت قضایی
در ساختار سنتی قانون، صلاحیت قضایی بر اساس محل اقامت خوانده یا محل وقوع جرم و مال تعریف میشود. اما محمدجعفر عبداللهی معتقد است شرایط استثنایی جنگ، نیازمند رویکردهای استثنایی است. بر اساس این طرح، میتوان یکی از قضات استانهای امن، مانند خراسان جنوبی را مأمور رسیدگی به پروندههای استانهای جنگزده (به طور مثال بوشهر) کرد. در این سازوکار، پروندهها به صورت دیجیتال تشکیل شده و در کارتابل الکترونیکی قاضی قرار میگیرد. سپس طرفین دعوا تنها با یک دستگاه لپتاپ یا تلفن همراه و اتصال به فضای ابری، در جلسات دادرسی شرکت میکنند.
تحلیلی بر ضرورت دادرسی دیجیتال
این رویکرد نه تنها یک تسهیلات اداری، بلکه یک گام مترقی در حوزه حقوق بشر در زمان جنگ است. وقتی زیرساختهای ارتباطی و حملونقل تخریب میشوند، مراجعه حضوری به دادگاه برای بسیاری از مردم عملاً غیرممکن یا بسیار پرهزینه است. اجرای این طرح به معنای آن است که قوه قضاییه با پذیرش فناوریهای نوین، مفهوم مکان را در دادرسی حذف کرده است. این مدل اگر به طور کامل عملیاتی شود، میتواند الگویی برای مدیریت پروندههای بحرانی در تمامی نقاط کشور باشد و سرعت رسیدگی به دعاوی را به طور چشمگیری افزایش دهد.
در حال حاضر این پیشنهاد در سطوح عالی قوه قضاییه در حال بررسی و ساماندهی است. پذیرش این طرح به معنای گذار از دادرسیهای کاغذی به سوی عدالت هوشمند است تا اطمینان حاصل شود که حتی در سختترین شرایط جنگی، چتر عدالت بر سر تمام شهروندان، بدون توجه به موقعیت جغرافیاییشان، گسترده باقی میماند.
