وبسایت روزنامه امروز خراسان جنوبی
اینجا دیگر کسی برای رانندگان خاطی جریمه نمینویسد؛ سخن از بنرهای شرمساری است که قرار است پیش از بنرهای تسلیت بر سردر خانهها بنشینند. خراسان جنوبی با ۵۷ قربانی در کمتر از شش هفته، به مسلخ رانندگانی تبدیل شده که جنون سرعت را از حد گذراندهاند. استاندار با ابلاغ یک ضربالاجل انتحاری، پلیس را مامور کرده تا بدون هیچ تعارفی، ترمز ارابههای مرگ را با اهرم توقیف بکشد؛ چرا که تماشای ضجههای یک خانواده کنار جاده به دلیل توقیف خودرو، بسیار گواراتر از جمعآوری جنازههای متلاشیشده آنها از میان آهنپارههای چند کیلومتر جلوتر است.
رستاخیز سرخ آمارها
عمق فاجعه زمانی آشکار می شود که بدانیم در بازه زمانی کوتاه ابتدای سال، ۵۷ نفر در جاده های این استان جان خود را از دست داده اند. رئیس پلیس راه خراسان جنوبی با لحنی آکنده از نگرانی، پرده از واقعیتی تلخ برمی دارد و می گوید: آمار فوتی ها در مدت مشابه سال گذشته تنها ۱۸ نفر بود اما اکنون این رقم در حوزه های برون شهری و شهری به مرز هشدار رسیده است. سرهنگ محمد امیر کاظمی، محورهای بیرجند به سربیشه، نهبندان به سمت زابل و مسیر پرحادثه بیرجند به قاین را کانون های اصلی این کشتار جاده ای معرفی می کند.
بررسی های کارشناسی پلیس راه، گویای یک حقیقت هولناک در رفتار رانندگی این خطه است. سرهنگ کاظمی معتقد است که میانگین سرعت در جاده های خراسان جنوبی بین ۱۰ تا ۱۳ کیلومتر از متوسط کشوری بالاتر است و همین امر، استان را در رتبه اول پرسرعت ترین جاده های ایران قرار داده است. جنون سرعت در بازه زمانی ۱۲ ظهر تا ۸ شب، یعنی دقیقا زمانی که خستگی و خواب آلودگی بر تمرکز راننده چیره می شود، بیشترین واژگونی ها و تصادفات دسته جمعی را رقم زده است. این پیشتازی در سرعت، نه یک افتخار، که یک تهدید بالقوه است که هر لحظه می تواند خانواده ای را داغدار کند.
ضرب الاجل استاندار
در واکنش به این سونامی مرگ، استاندار با ورود به میدان شورای راهبری تصادفات، ادبیات مدیریتی استان را از حالت توصیه ای به فاز تهاجمی و بازدارنده تغییر داد. سید محمد رضا هاشمی با ابراز نگرانی شدید از وضعیت موجود، هرگونه اغماض در برخورد با تخلفات حادثه ساز را مردود دانست و دستور داد پلیس راه بدون هیچ گونه تعارفی، خودروهای متخلف را توقیف کند. او با نگاهی عمل گرایانه تاکید کرد که نصب بنر بر روی خودروهای توقیفی با ذکر علت تخلف در ورودی شهرها و پاسگاه ها، باید به عنوان یک ابزار تنبیهی و آموزشی در معرض دید همگان قرار گیرد تا قبح سرعت غیرمجاز در افکار عمومی تقویت شود.
منطق استاندار در این برخورد قاطع، بر پایه ترجیح یک سختی کوتاه مدت بر یک سوگ ابدی بنا شده است. او خطاب به فرماندهان پلیس و دستگاه قضایی اعلام کرد: حتی اگر خانواده ای به دلیل توقیف خودرو مجبور به چادر زدن در کنار ایستگاه پلیس شود، این وضعیت به مراتب بهتر و انسانی تر از آن است که چند کیلومتر جلوتر، شاهد متلاشی شدن پیکر اعضای آن خانواده در یک تصادف ناشی از سرعت جنون آمیز باشیم. این نگاه، نشان دهنده بن بست رسیدن راهکارهای نرم و ضرورت استفاده از مشت آهنین برای نجات جان انسان ها در جاده هایی است که گویی بوی مرگ می دهند.
شریان های ترانزیتی یا مسلخ
بخش دیگری از این بحران، ریشه در نارسایی زیرساخت های جاده ای و گره های کوری دارد که سال هاست گشوده نشده اند. استاندار با اشاره به نقاط بحرانی مانند محدوده آخوند شفیع در محور سربیشه که به تنهایی جان ۱۰ نفر را گرفته است، خواستار تسریع در عملیات دوبانده سازی شد. او بر این باور است که نهایی شدن محور بیرجند به قاین و زیر بار ترافیک رفتن قطعات حساس در مسیر سربیشه به مرز ماهیرود، می تواند بخشی از بار روانی و فنی تصادفات را کاهش دهد. با این حال، هاشمی مدیریت فعلی را تنها به قیر و آسفالت محدود نمی کند و معتقد است حضور مستمر گشت های محسوس پلیس، حکم اکسیژن را برای امنیت این جاده ها دارد.
در این میان، استفاده از ظرفیت های خرد محلی به عنوان یک استراتژی هوشمندانه مطرح شده است. فعال سازی خودروهای دهیاری با چراغ های گردان در ورودی روستاها، راهکاری است که استاندار برای مدیریت تصادفات روستایی بر آن پای می فشارد. نور چراغ گردان در دل شب های کویر، پیامی روانشناختی به راننده مخابره می کند که ناخودآگاه او را مجبور به فشردن پدال ترمز می کند. این تدابیر خرد در کنار کلان پروژه های راه سازی، قطعات پازلی هستند که هاشمی قصد دارد با چیدن درست آن ها، ترمز آمار صعودی مرگ را بکشد.
از تصویر تا واقعیت
گزارش های واصله از نشست های تخصصی نشان می دهد که دیگر نمایش صرف اعداد برای آگاه سازی جامعه کافی نیست. استاندار از رسانه ها و حوزه های عمرانی خواست تا با نمایش تصاویر عریان و تکان دهنده از تصادفات، لرزه بر جان رانندگان بی احتیاط بیندازند. تصاویری چون واژگونی خودروی خانواده ای در مسیر مشهد یا برخورد مرگبار با سکوی پلیس به دلیل خواب آلودگی، باید به عنوان آیینه ای عبرت آموز در فضای مجازی و رسانه های ملی بازتاب یابد. هدف، تولید محتوایی است که راننده را پیش از حرکت، با تبعات هولناک یک لحظه غفلت روبرو کند.
در حالی که تمامی دستگاه های امدادی از هلال احمر و اورژانس گرفته تا پلیس راه در آماده باش کامل برای مدیریت ترافیک در ایام خاص و تجمعات استانی قرار دارند، یک پرسش بنیادین همچنان در فضای غبارآلود جاده های کویری طنین انداز است: وقتی دولت با ابزار توقیف و رسوایی خودروهای متخلف به جنگ جنون سرعت می رود و زیرساخت ها در کشاکش بودجه و زمان هر چند به کندی اما ایجاد می شوند، آیا رانندگان نیز حاضرند سهم خود را در این معادله حیات و ممات بپذیرند، یا باید منتظر بمانیم تا باز هم بنرهای سیاه تسلیت، بر سردر خانه های این دیار نصب شوند؟
