وبسایت روزنامه امروز خراسان جنوبی
تاریخ، گاهی در سکوت خشت‌ها به خواب می‌رود تا با لمس دستان زندگی بخش مرمتگران، دوباره بیدار شود. کاروانسرای جوخواه، تنها یک بنای قدیمی نیست؛ بلکه گواه زنده تلاقی فرهنگ‌ها و ایستگاه استراحتی است که روزگاری صدای ناقوس کاروان‌ها و همهمه مسافران جاده‌های ابریشم در گوشش می‌پیچید. امروز، این گنجینه معماری که میان دو عصر درخشان صفوی و قاجاری پیوند خورده، وارد مرحله‌ای تازه از بازگشت به زندگی شده است تا خاطرات منگنه شده در دیوارهایش، برای نسل جدید روایت شود.
میراثی میان دو عصر
کاروانسرای جوخواه، شاهکاری است که گویی در هر گوشه‌اش، تقویمی متفاوت تیک‌تاک می‌کند. معماری این بنای منحصر‌به‌فرد، دیالوگی میان هنر صفوی و ظرافت‌های قاجاری است. در حالی که بخش صفوی این بنا، پیش‌تر با همتی ستودنی از سوی بخش خصوصی، جامه نو پوشیده و در آستانه تبدیل شدن به اقامتگاهی مجهز و چشم‌نواز است، بخش قاجاری آن سال‌ها در انتظار نگاهی نجات‌بخش بود تا غبار زمان را از چهره‌اش بزداید.
جاری شدن رگ‌های حیات
اکنون با تخصیص ۵ میلیارد ریال اعتبار ملی، عملیات مرمت و بهسازی بخش قاجاری این اثر تاریخی آغاز شده است. این اعتبار، اگرچه شاید در مقیاس کلی کوچک به نظر رسد، اما در حقیقت «نخستین ضرب‌آهنگ» از یک موسیقی نجات است. معاون میراث فرهنگی اداره‌کل میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی خراسان جنوبی، این آغاز را گامی حیاتی برای جلوگیری از تخریب بیشتر و بازگرداندن اصالت به این بنای ارزشمند دانست. هر خشت که جایگزین می‌شود و هر ترک که پر می‌شود، در واقع پیوندی دوباره میان امروز ما و شکوه دیروز است.
رؤیاپردازی برای بازگشت مسافران
هدف از این بهسازی، تنها متصل کردن قطعات شکسته یک بنای قدیمی نیست؛ بلکه هدف، خلق یک زیست‌بوم گردشگری است. تصور کنید مسافری در دل سکوت طبس، وارد حریمی شود که در آن، هر دیوار داستانی از قرن‌ها پیش را نقل می‌کند. امید است با تخصیص اعتبارات تکمیلی در مراحل آتی، روند مرمت بخش قاجاری به سرانجام برسد تا این کاروانسرا پا جا پای پیشینیان خود بگذارد و بار دیگر میزبان گردشگران، پژوهشگران و عاشقان میراث فرهنگی باشد. تجربه موفق مرمت بخش صفوی با مشارکت بخش خصوصی، این واقعیت را نمایان می کند که میراث فرهنگی، زمانی به کمال می‌رسد که دستان دولت و مردم در هم گره بخورد. تبدیل شدن این اثر به یک اقامتگاه مجهز، نه تنها وجهه گردشگری منطقه را ارتقا می‌دهد، بلکه باعث می‌شود اقتصاد محلی نیز در سایه این بنای تاریخی جان بگیرد.
کاروانسرای جوخواه اکنون در گذاری حساس قرار دارد؛ گذاری از «فراموشی» به سوی «تجدید». با تکمیل این پروژه، این بنای باشکوه نه تنها از تخریب رسته می‌شود، بلکه تبدیل به آیینه‌ای خواهد شد که تمام اصالت، هنر و تمدن معماری ایران را در دل دشت‌های طبس بازمی‌تاباند.
