وبسایت روزنامه امروز خراسان جنوبی
راهاندازی شورای هماهنگی روابط خارجی در خراسان جنوبی یک گام راهبردی در توسعه دیپلماسی اقتصادی و فرهنگی است و میتواند مسیر افزایش صادرات، جذب سرمایهگذاری و ارتقای جایگاه استان در تعاملات منطقهای را هموار کند. این در حالی است که نبود هماهنگی میان دستگاهها و سازوکار منسجم، فرصتهای کمنظیر مرزی و ظرفیتهای ژئواکونومیک استان را در معرض ریسک رها شدن، موازیکاری و از دست رفتن سرمایهگذاریها قرار میدهد. اکنون زمان آن رسیده که تعاملات فرامرزی به صورت نظاممند مدیریت شود تا مزیتهای بالقوه استان به قدرت رقابتی واقعی تبدیل شود و فرصتهای اقتصادی به تهدید خاموش بدل نشوند.
دیروز مسئولان گام اول را برای ارائه نقشه راهی دقیق برای بهرهبرداری از ظرفیتهای مرزی، توسعه صادرات و جذب سرمایهگذاری خارجی ارائه کردند، جمله افسانه ابراهیمی، مسئول نمایندگی وزارت امور خارجه در استان، همان زاویه دیدی را نشان می دهد که خراسان جنوبی به آن نیازمند است؛ «اکنون زمان نظاممند کردن تعاملات خارجی فرا رسیده است. روابط خارجی استان، دیگر صرفاً یک مقوله سیاسی نیست؛ بلکه ابزاری راهبردی برای توسعه اقتصادی و تبدیل مزیتهای مرزی به قدرت رقابتی است.»
اولویتهای استراتژیک استان
در این جلسه استاندار خراسان جنوبی، توسعه زیرساختهای مرزی و ایجاد منطقه آزاد تجاری را از اولویتهای اصلی استان اعلام کرد و گفت: «با توجه به طولانیترین مرز مشترک با افغانستان، خراسان جنوبی ظرفیتهای گستردهای برای توسعه تجارت خارجی دارد و باید با برنامهریزی عملیاتی و زمانبندی مشخص از این فرصت بهره برد.»
سیدمحمدرضا هاشمی، با تاکید بر اهمیت منطقه آزاد تجاری ادامه داد: «تحقق این طرح میتواند تحولی اساسی در اقتصاد استان ایجاد کند و فرصتهای شغلی و سرمایهگذاری فراوانی را به همراه آورد.»
در ۱۴ ماه گذشته، خراسان جنوبی در حوزه دیپلماسی اقتصادی فعال بوده است؛ هاشمی از برگزاری هفت دیدار با مقامات و فعالان اقتصادی ولایتهای هرات و فراه افغانستان خبر داد که پنج نشست آن با والی این ولایتها بوده است. نتیجه این تعاملات، افزایش قابل توجه صادرات از مرز ماهیرود بوده است. استاندار توضیح داد: «مرز ماهیرود در چند مرحله به عنوان یکی از موفقترین گمرکات کشور معرفی شده و امروز بسیاری از استانهای همجوار درباره تجربه موفق خراسان جنوبی در توسعه صادرات به افغانستان پرسوجو میکنند.»
فرصتهای مرزی و سرمایهگذاری
هاشمی مرز مشترک با افغانستان را فرصت طلایی برای استان دانست و افزود: «در شرایط فعلی باید از ظرفیتهای تجاری و اقتصادی بیشتر استفاده کنیم تا سهم خراسان جنوبی از بازار افغانستان افزایش یابد.» وی به سرمایهگذاری خارجی و فعال شدن ظرفیتهای جدید اشاره کرد: «برای نخستین بار سرمایهگذارانی از افغانستان در منطقه ویژه اقتصادی استان سرمایهگذاری کردهاند. در یک سال گذشته ۱۸ مجوز سرمایهگذاری خارجی صادر شده که ۱۱ پروژه به بهرهبرداری رسیده و هفت پروژه دیگر در حال اجراست.»
استاندار ظرفیتهای کشت فراسرزمینی، گردشگری سلامت و استفاده از توان دانشجویان افغانستانی شاغل به تحصیل در استان را مورد تاکید قرار داد و افزود: «این دانشجویان میتوانند در آینده به عنوان سفیران اقتصادی و فرهنگی استان نقشآفرینی کنند.»
توسعه زیرساختها و اتصال ریلی
یکی از محورهای کلیدی جلسه، مسیر ماهیرود-سربیشه-فراه بود. هاشمی با بیان اینکه این مسیر پس از سالها وقفه راهاندازی شده است، گفت: «با فعال شدن این مسیر، زمان دسترسی کاهش یافته و زیرساختهایی مانند پارکینگ، فضاهای خدماتی و امکانات رفاهی برای تجار و رانندگان ناوگان حملونقل باید آماده شود.»
استاندار بر ضرورت شفافیت و تعیین زمانبندی مشخص برای تخلیه و بارگیری کالا در مرز تاکید کرد: «شفافیت در فرآیندها موجب تسهیل تجارت و افزایش رضایت فعالان اقتصادی خواهد شد.»
وی همچنین از پیگیری ایجاد مسیر آنتنی راهآهن به سمت ماهیرود خبر داد و تصریح کرد: «اتصال این مرز به شبکه ریلی کشور میتواند جایگاه استان را در ترانزیت منطقهای ارتقا دهد و تحولات مثبت اقتصادی بیشتری به دنبال داشته باشد.»
نقش بخش خصوصی
علیرضا خامهزر، رئیس اتاق بازرگانی خراسان جنوبی، شورای هماهنگی روابط خارجی را اقدامی مهم برای معرفی ظرفیتهای استان در عرصه بینالملل دانست و گفت: «این شورا زمینه را برای توسعه تجارت خارجی و افزایش سهم استان در بازارهای جهانی فراهم میکند.»
او افزود: «اصلیترین هدف ما هماهنگی میان بخش خصوصی و دولتی برای جذب سرمایه، توسعه صنعت و معرفی ظرفیتهای تجاری استان است. بخش خصوصی آمادگی کامل دارد تا در این مسیر همکاری کند و از فرصتهای تجاری استفاده بهینه شود.»
خامهزر سرمایهگذاری چین در استان و جذابیت معادن را فرصتهای بزرگ اقتصادی خواند و پیشنهاد کرد: «میتوان از کشور چین درخواست داشت تا نمایندگی اقتصادی در استان ایجاد کند، مشابه تجربه تاریخی استان در ۱۲۰ سال پیش که سه کنسولگری خارجی فعال بودند.»
ساختار شورا
مجتبی شریعتیفر، معاون هماهنگی امور اقتصادی استاندار، با اشاره به تاکید دولت و نگاه ویژه استاندار به دیپلماسی اقتصادی و فرهنگی، تشکیل این شورا را گامی راهبردی برای ساماندهی تعاملات بینالمللی استان خواند. وی توضیح داد: «این شورا مرجع تصمیمگیری، هماهنگی و رفع موانع در حوزه روابط خارجی استان خواهد بود و نقش نظارتی و رصد فعالیت دستگاهها را بر عهده دارد.»
افسانه ابراهیمی، مسئول نمایندگی وزارت امور خارجه در استان، با تاکید بر اهمیت انسجامبخشی به تعاملات خارجی گفت: «اکنون زمان نظاممند کردن فعالیتها فرا رسیده است. دیپلماسی اقتصادی استانها نقش مهمی در توسعه صادرات، جذب سرمایهگذاری، گسترش گردشگری و تعاملات علمی و فناوری دارد.»
او ظرفیتهای استان را شامل مرز مشترک با افغانستان، نزدیکی به بازارهای منطقهای، توانمندیهای علمی و دانشگاهی، ظرفیتهای گردشگری و وجود نیروهای انسانی توانمند برشمرد و افزود: «پرسش اساسی این است که آیا این ظرفیتها تاکنون بهصورت منسجم، هماهنگ و هدفمند فعال شدهاند؟ واقعیت آن است که تعاملات خارجی در بسیاری موارد فاقد سازوکار هماهنگکننده بوده و موازیکاری و از دست رفتن فرصتها، چالشهای اصلی بوده است.»
ابراهیمی تشکیل شورای هماهنگی روابط خارجی را راهکاری کمهزینه و کارآمد برای رفع این خلأ دانست و تاکید کرد: «هدف ایجاد لایه اداری جدید نیست، بلکه ایجاد بستر هماهنگی، همافزایی و جهتدهی هدفمند به فعالیتهای بینالمللی دستگاههای اجرایی است.»
فرصتها و چالشها
بر اساس گفتههای مقامات و فعالان اقتصادی، خراسان جنوبی با مرز طولانی با افغانستان، ظرفیتهای معدنی و صنعتی، و جایگاه ترانزیتی، در آستانه ورود به مرحله جدیدی از توسعه اقتصادی قرار دارد. اما برای تبدیل این ظرفیتها به مزیت رقابتی، چند نکته حیاتی مطرح می شود.از آن جمله تکمیل زیرساختهای مرزی شامل راهها، پارکینگها، فضاهای خدماتی و امکانات رفاهی برای تجار و رانندگان است. اتصال ریلی مرزها هم مهم است. مسیر آنتنی ماهیرود میتواند به ترانزیت منطقهای سرعت و جایگاه استان را ارتقا دهد. نظاممند کردن دیپلماسی اقتصادی تاثیر بسزایی دارد؛ حال با تشکیل شورا به عنوان مرجع هماهنگی و رصد فعالیتها، از موازیکاری جلوگیری میکند.
جذب سرمایهگذاری خارجی هدفمند می تواند استان را به اهداف نزدیک تر کند. ظرفیتهای معادن، گردشگری، دانشجویان افغانستانی و تجارت فرامرزی فرصتی بزرگ برای سرمایهگذاری است.
توسعه منطقه آزاد و جذب صنایع جانبی دروازه ای مطمئن برای ورود به دنیای توسعه است؛ منطقه آزاد تجاری میتواند اقتصاد استان را متحول و زمینه اشتغال و فعالیتهای صنعتی را گستردهتر کند.
چشمانداز آینده
با تداوم اقدامات استاندار و شورای هماهنگی روابط خارجی، خراسان جنوبی میتواند به «قطب ترانزیت و تجارت خارجی» در شرق کشور تبدیل شود. این استان، با بهرهبرداری هدفمند از ظرفیتهای مرزی، زیرساختها و سرمایهگذاری خارجی، مسیر خود را برای ورود قدرتمند به بازارهای منطقهای و جهانی هموار میکند.
در نهایت، همانگونه که ابراهیمی تاکید کرد: «روابط خارجی استان دیگر یک موضوع تشریفاتی نیست؛ ابزاری است برای توسعه اقتصادی و ارتقای جایگاه خراسان جنوبی در معادلات منطقهای و جهانی.»
