تاخت و تاز مرگ در ۱۷ هزار کیلومتر راه استان/ کالبدشکافی یک تراژدی جنسیتی

جاده های خراسان جنوبی بار دیگر در ترازوی آمار، سنگینی خون و آهن را به رخ می کشند. در پهنه ای که ششمین استان وسیع ایران نام گرفته، کیلومترها راه ترانزیتی نه فقط مسیر عبور کالا، بلکه به قتلگاهی بدل شده که در سال ۱۴۰۴، جان ۲۹۷ انسان را به کام مرگ فرستاده است. تحلیل مستند داده های پزشکی قانونی نشان می دهد که این رقم نسبت به سال پیش از آن، رشدی ۴/۲ درصدی را تجربه کرده است؛ افزایشی که اگرچه در ظاهر کوچک به نظر می رسد، اما در عمق خود نشان از بحرانی خزنده در شریان های ارتباطی شرق کشور دارد.
غلامعباس عزیزی مدیرکل پزشکی قانونی خراسان جنوبی با کالبدشکافی این تراژدی جاده ای، پرده از یک واقعیت تلخ جنسیتی برمی دارد. از میان ۵ هزار و ۶۷ مصدوم حوادث رانندگی، ۳ هزار و ۴۸۱ نفر را مردان تشکیل می دهند. این سلطه عددی مردان در صف آسیب دیدگان، تنها یک آمار ساده نیست؛ بلکه نشان دهنده آن است که نان آوران خانواده به دلیل حضور بیشتر در جاده ها و سپری کردن ساعات طولانی پشت فرمان در مسیرهای یکنواخت کویری، بیش از هر گروه دیگری در معرض خطر حذف از چرخه حیات اجتماعی و اقتصادی قرار دارند. زنان با یک هزار و ۵۸۶ مورد مصدومیت، در رتبه بعدی قرار گرفته اند که این فاصله معنادار، لزوم بازنگری در آموزش های ایمنی برای رانندگان حرفه ای و شاغل در بخش ترانزیت را دوچندان می کند.
تحلیل جغرافیایی این حوادث، انگشت اتهام را به سمت جاده های برون شهری نشانه می رود. ۲۲۴ مورد فوت در این محورها، یعنی ۷۵ درصد کل مرگ و میرهای جاده ای در خارج از محدوده شهرها رخ داده است. این موضوع به خوبی با ویژگی های اقلیمی و جاده ای خراسان جنوبی همخوانی دارد. راه های طولانی، فقدان استراحتگاه های کافی و خستگی مفرط رانندگان در مسیرهای مستقیم، واژگونی را به اصلی ترین سناریوی مرگ در این منطقه تبدیل کرده است.
علاوه بر این، تغییر الگوی مرگ در جاده های روستایی یک زنگ خطر جدید است. افزایش فوتی ها از ۱۷ نفر به ۲۰ نفر در این محورها، نشان می دهد که غفلت از ایمنی در راه های فرعی و روستایی در حال گرفتن باج بیشتری از بومیان منطقه است. در بخش زمانی نیز، شهریورماه با ۴۵ کشته، سیاه ترین ماه تقویم جاده ای استان ثبت شده است. این اوج گیری مرگبار در شهریور و مرداد، پیوند مستقیمی با سفرهای تابستانی و عجله رانندگان برای رسیدن به مقصد پیش از آغاز سال تحصیلی دارد.
خراسان جنوبی با بیش از ۱۷ هزار کیلومتر راه، همواره با چالش برخوردهای رخ به رخ و واژگونی دست و پنجه نرم می کند. آمار ۵۱۴ مورد مصدومیت تنها در ماه آبان، نشان می دهد که با تغییر فصل و کوتاه شدن روزها، دید رانندگان و تسلط آن ها بر جاده کاهش یافته و حوادث خرد اما پرتعداد افزایش می یابد. این گزارش حوادثی فراتر از عدد و رقم، فراخوانی برای ایمن سازی فوری کریدورهای شرق و ارتقای فرهنگ رانندگی در قلب کویر است تا شاید در سال های آتی، این ترازوی خونین به سمت زندگی سنگینی کند.