وبسایت روزنامه امروز خراسان جنوبی
می‌گوید گرانی کتاب و تغییر سبک زندگی و گسترش فضای مجازی، بازار کتاب را با رکودی جدی مواجه کرده و بر فرهنگ سایه انداخته است.
او با به یاد آوری روزهایی که اندیشه و کتاب جایگاه والایی داشت لبخند بر لبش می نشیند و می گوید روزهایی برای خرید کتاب و روزنامه صف می بستند. غلامرضا ابطحی قدیمی‌ترین کتابفروش بیرجند را می‌گویم که به بهانه هفته کتاب و کتابخوانی گفت و گویی با او تربیت دادیم. ساعتی را در کتاب فروشی اورانوس پای خاطراتش نشستیم.
از سال ۴۳ کتابفروشی می‌کردم
سید غلامرضا ابطحی در گفت‌وگو با خبرنگار امروز خراسان جنوبی، با اشاره به آغاز فعالیت خود در حوزه کتابفروشی از سال ۱۳۴۳ اظهار کرد: فعالیت ما از آن سال در میدان شهدا آغاز شد و پس از پیروزی انقلاب اسلامی، در سال ۱۳۵۸ به محل فعلی در خیابان حکیم نزاری منتقل شدیم و بیش از ۴۰ سال است که در این مکان به فعالیت ادامه می‌دهیم.
وی با بیان اینکه خانواده‌اش از ابتدا با علم و کتاب مأنوس بوده‌اند، افزود: از دوران نوجوانی به کتاب علاقه داشتم و مطالعه بخش مهمی از زندگی‌ام بود.
ابطحی ادامه داد: در دوران تحصیل نیز کتاب‌های متعددی مطالعه می‌کردم؛ از جمله مجموعه کتاب‌های شهید پاک‌نژاد که چندین جلد آن را خوانده ام. این کتابفروش قدیمی بیرجند با ابراز تأسف از وضعیت کنونی بازار کتاب بیان کرد: در گذشته مردم برای خرید کتاب مراجعه زیادی داشتند، اما امروز تعداد مراجعان به‌شدت کاهش یافته و در برخی روزها تقریباً به صفر می‌رسد.
سکون ۲ ساله در برخی قفسه ها
وی گفت: حتی در دو سال اخیر بعضی کتاب‌ها هیچ جابه‌جایی و فروشی نداشته‌اند.
ابطحی گرانی را یکی از مهم‌ترین عوامل کاهش خرید کتاب دانست و گفت: قیمت کتاب در سال‌های اخیر افزایش داشته البته تنها مسئله گرانی نیست. ابطحی تصریح کرد: تغییر عادت‌های مطالعاتی و گرایش مردم به تلفن همراه و فضای مجازی نیز در این وضعیت تأثیرگذار بوده است.
وی با تأکید بر اینکه هیچ‌چیز جای کتاب را نمی‌گیرد، ادامه داد: کتاب با مطالعه مطالب پراکنده در فضای مجازی تفاوت دارد چرا که کتاب حاصل تلاش، تحقیق و دانش نویسنده است و مطالعه آن در رشد فکری افراد و پیشرفت جامعه نقش اساسی دارد.
روزهای بی رونق
ابطحی با یادآوری رونق فروش روزنامه در دهه های گذشته گفت: زمانی که نتایج کنکور یا اخبار مهم قرار بود در روزنامه منتشر شود، مردم از صبح مقابل کتابفروشی صف می‌کشیدند؛ صف‌هایی که گاهی به‌سختی می‌شد تعداد افراد آن را تخمین زد.
این کتاب فروش بیرجندی ادامه داد: در روزهایی که نتایج کنکور منتشر می شد زنان و مردان در صف‌های جداگانه منتظر می‌ماندند و ما روزانه حدود هزار نسخه روزنامه عرضه می‌کردیم.
وی افزود: امروز حتی روزنامه … که از روزنامه‌های باسابقه کشور است، در تعداد بسیار محدودی به فروش می‌رسد که گاهی ۱۰ نسخه تهیه می‌کنیم که همان تعداد نیز به فروش نمی‌رود.
کتابفروشی در کنار مبارزه انقلابی
این کتابفروش پیشکسوت بیرجندی با اشاره به فعالیت‌های خود در سال‌های پیش از پیروزی انقلاب اسلامی اظهار کرد: فعالیت‌های انقلابی در آن دوران با دشواری‌های زیادی همراه و تشکیل جلسات اعتقادی و سیاسی به‌راحتی امکان‌پذیر نبود و برای پیدا کردن مکان برگزاری جلسات نیز با محدودیت مواجه بودیم.
ابطحی ادامه داد: در آن سال‌ها جمعی از افراد مذهبی و انقلابی تلاش می‌کردند جلسات اعتقادی و سیاسی برگزار کنند و با وجود تعداد کم نیروها، فعالیت‌ها را ادامه می‌دادیم.
وی با اشاره به شیوه دشوار انتقال و توزیع آثار و اعلامیه‌های امام خمینی(ره) گفت: در آن زمان دستگاه تکثیر را ابتدا در منزل خودمان مستقر کردیم و بعد به محلی در پایین شهر منتقل شد و اعلامیه‌هایی که از تهران می‌رسید، در بیرجند تکثیر و میان مردم توزیع می‌شد.
ابطحی افزود: حتی برای انتقال رساله امام خمینی(ره) از مشهد و تهران، به دلیل حساسیت‌های امنیتی مجبور بودیم از روش‌های خاصی استفاده کنیم. ابطحی تصریح کرد: یک بار تعدادی از رساله‌ها را به شکلی همراه محموله کتاب منتقل کردیم و برای جلوگیری از شناسایی، نام و نشانی مشخصی روی آن‌ها نبود. در آن شرایط، انجام چنین کارهایی خطر و دشواری زیادی داشت. وی با بیان اینکه برخی افراد پس از پیروزی انقلاب اسلامی روایت متفاوتی از گذشته خود ارائه می‌کنند، خاطرنشان کرد: گاهی کسانی که در دوران پیش از انقلاب با دستگاه‌های امنیتی رژیم پهلوی همکاری داشتند، بعدها خود را گونه دیگری معرفی کردند که این موضوع برای افرادی که آن روزها را از نزدیک دیده و با سختی‌های مبارزه آشنا بوده‌اند، قابل تأمل است.
عاملی برای اعتراض مردم
این فعال فرهنگی دوران انقلاب با اشاره به شرایط سیاسی و اجتماعی بیرجند در سال‌های پیش از انقلاب گفت: برای افرادی که اهل مطالعه و آگاهی بودند، وابستگی رژیم پهلوی به بیگانگان و رفتار حاکمان و اطرافیان آن‌ها با مردم روشن بود و همین مسائل در شکل‌گیری جریان مبارزه تأثیر داشت.
ابطحی با اشاره به نقش امام خمینی(ره) و روحانیون مبارز در آگاهی‌بخشی به مردم بیان کرد: در بیرجند نیز روحانیون و شخصیت‌های مذهبی مبارزی حضور داشتند که در آن دوران برای روشنگری و همراهی با مردم تلاش می‌کردند و فعالیت‌های آنان در مسیر مبارزه با رژیم پهلوی اهمیت زیادی داشت.
ابطحی در پایان با تأکید بر ضرورت بازگشت جامعه به فرهنگ مطالعه گفت: کتاب تنها وسیله کسب اطلاعات نیست، بلکه ابزاری برای پرورش اندیشه، افزایش آگاهی و رشد جامعه است. وی تصریح کرد: امیدوارم نسل جوان دوباره با کتاب آشتی کند؛ چراکه هیچ رسانه‌ای نمی‌تواند جایگاه و اثرگذاری مطالعه عمیق و کتابخوانی را بگیرد.
