به گزارش ایرنا هر ساله با شروع فصل سرما سیلی از مرغان مهاجر بر فراز آسمان کویر مشاهده می شوند این پرندگان، مناطق سردسیر را به شوق یافتن مکانی گرمتر ترک می کنند و به سوی دشت های کویری شرق کشور بال می گشایند.

هرجایی که آبی برای زیستن بیابند همانجا فرود می آیند البته پیش از این مقصد اصلی آنها تالاب هامون در سیستان و بلوچستان بوده اما از زمانی که این تالاب خشکید مهاجران سیبری راهی تالاب کجی و دیگر آبگیرهای اطراف شدند.

اوایل پاییز آسمان کجی با رقص این مهاجران زیباتر می‌شود و امسال که بارندگی‌های پاییزی شدت بیشتری از سال‌های قبل داشت شوق آنان را برای زیستن در دامان این تالاب افزون کرد.

تالاب کجی نمکزار شهرستان نهبندان در ادوار گذشته یکی از تالاب‌های دایمی ایران بوده و پرندگان مهاجر همچون مرغابی سرسبز، خوتکا، حواصیل و پرندگان آبزی و کنار آبزی در تمامی فصول در این منطقه حضور داشتند اما با گذر زمان و خشکسالی‌های متوالی این تالاب به صورت فصلی آبگیری می‌شود.

این تالاب‌ که در ردیف تالاب‌های ملی قرار گرفته، از سرمایه‌های طبیعی خراسان جنوبی است که اثر زیست محیطی داشته و در حوزه گردشگری هم می‌توان از آن استفاده کرد به طوری که سال‌های گذشته در پی بارش باران و آماده شدن تالاب، جشنواره ملی مجسمه‌های نمکی در این مکان برگزار شد.

تالاب کجی نمکزار در حاشیه جاده ارتباطی بیرجند – زاهدان قرار دارد که شکل آن کاسه‌ای است و خروجی آب حوضه آبخیز اطراف وارد آن می‌شود. کاسه تالاب که آب در آن جمع می‌شود، هشت هزار هکتار وسعت دارد ولی مساحت پناهگاه ۲۲ هزار هکتار است.

در سال‌های اخیر کاهش بارندگی، طولانی شدن دوره خشکسالی، دستکاری در مسیرها و آبراه‌ها از عوامل کم شدن آب ورودی تالاب بوده از طرفی برداشت بیش از حد چاه‌ها نیز باعث شده که تغذیه تالاب از سفره زیرزمینی صفر شود.

رقص پرندگان مهاجر بر فراز کجی

رئیس اداره حفاظت محیط زیست شهرستان نهبندان در خصوص وضعیت اخیر تالاب کجی به خبرنگار ایرنا گفت: بارندگی‌های اواخر پاییز در منطقه نهبندان موجب شد تا ۷۰ درصد تالاب کجی آبگیری شود.

امیر کوهستانی افزود: این تالاب ملی در فصل‌های پاییز و زمستان آبگیری و به محل امنی برای پرندگان آبزی تبدیل شده، لذا هر سال پذیرای صدها پرنده مهاجر از نوع آبزی، کنار آبزی همچنین برخی پرندگان خشک زی بوده که قسمتی از سال حیاتشان وابسته به شرایط زیستی تالاب است.

وی ادامه داد: تالاب علاوه بر پرندگان ساکن، هر سال میزبان جمعیت‌های بزرگ از پرندگان مهاجر از قبیل انواع آبچلیک، حواصیل، باکلان، اردک سرسبز، کشیم، خوتکا، چنگر، پاشلک و فالاروپ است که در مسیر مهاجرتشان در آبگیرهای استان مستقر می‌شوند.

جوشش چشمه‌های تالاب

رئیس اداره حفاظت محیط زیست شهرستان نهبندان با بیان اینکه چشمه‌های تالاب هم ۲ ماه قبل جوشید و همین مسئله موجب ماندگاری بیشتر پرندگان شده است یادآور شد: گرچه عمق آب در تالاب زیاد نیست اما پیش بینی شود این آبگیری تا اسفند ادامه داشته باشد.

وی با اشاره به اینکه روزانه ۱۵۰ تا ۳۰۰ پرنده مهاجر بر فراز تالاب کجی به پرواز می آیند گفت: جمعیت کنونی حدود ۱۰۰ اردک سرسبز، ۱۷۰ خوتکا و ۲۰ اگرت است.

کوهستانی با تأکید بر اینکه تا فروردین و اردیبهشت آمار پرندگان مهاجر از جمله فلامینگو افزایش می‌یابد گفت: پرندگان پاییز و زمستان در تالاب به سر می‌برند و با گرم شدن هوا به عرض‌های شمالی مهاجرت می‌کنند؛ در برخی سال‌ها ممکن است تا اردیبهشت هم مهمان تالاب باشند.

وی اظهار امیدواری کرد: با توجه به بارش‌های اخیر و امنیت کامل تالاب که بارصد، پایش و تلاش شبانه روزی محیطبانان مستقر در پناهگاه محقق شده،شاهد افزایش این مهمانان مهاجر تالاب در ایام پیش رو باشیم.

رئیس اداره حفاظت محیط زیست شهرستان نهبندان گفت: سایت پرنده نگری، اسکله،آلاچیق، آب شرین کن و سرویس بهداشتی از جمله زیرساخت‌هایی است که توسط محیط زیست در منطقه تالاب کجی برای حضور گردشگران و طبیعت گران آماده شده است.

وی بیان کرد: راه دسترسی به تالاب هم ۱۲ کیلومتر است که ۶ کیلومتر آن آسفالت شده و ۶ کیلومتر آن در مسیر رودخانه خاکی است که از وسط جنگل‌های تاغ می‌گذرد.

سندی برای نجات کجی

مدیرکل حفاظت محیط زیست خراسان جنوبی هم گفته است که یک برنامه با چشم‌انداز ۲۵ ساله برای تالاب کجی نهبندان تدوین شده و هر دستگاه اجرایی در این اجرای این برنامه سهم دارد.

علی خانی افزود: هدف از اجرای این برنامه جلوگیری از تخریب و آلودگی غیر قابل جبران تالاب‌ است که از سه سال گذشته به دستگاه‌های اجرایی ابلاغ شد.

وی اظهار کرد: تامین حقابه و نیاز آبی تالاب، جلوگیری از فرسایش خاک، احیای کامل زیستگاه، اجرای طرح معیشت و گردشگری پایدار، مهمترین اهدافی است که این برنامه ۲۵ ساله در تالاب کجی نهبندان دنبال می‌کند.

سال آبی جاری به صورت میانگین ۴۸ میلی‌متر بارندگی در خراسان جنوبی به ثبت رسیده که این میزان بارش نسبت به مدت مشابه سال گذشته، ۲۰۲ درصد رشد دارد، اگرچه این بارندگی‌ها در برخی مناطق باعث ترمیم خشکسالی می‌شود اما به گفته کارشناسان، بحران کم‌آبی و خشکسالی همچنان پابرجا است.

تالاب‌ها یکی از پیچیده‌ترین و غنی‌ترین اکوسیستم‌ها هستند که وجود آنان برای بقای بسیاری از گونه های گیاهی و جانوری از جمله انسان ضروری است به همین علت کارشناسان اعتقاد دارند کنترل سیلاب ، تعدیل و تصفیه آب و هوا ،کنترل فرسایش خاک ،تامین معیشت پایدار جوامع محلی و گردشگری از کارکردهای مهم اکوسیستم های تالابی محسوب می شود به همین علت آبگیری این منابع آبی خبری مهم است.