آمار هفته گذشته پلیس راهور خراسان جنوبی، تصویری تلخ از وضعیت انضباط ترافیکی در این استان است. ثبت ۱۲۲۳ مورد تخلف حادثهساز تنها در یک بازه هفتروزه، نشان میدهد که جادهها و معابر شهری استان با حجم بالایی از رفتارهای پرخطر روبروست. این رقم، وقتی در کنار توقیف ۳۹۷ وسیله نقلیه قرار میگیرد، گویای این است که بخش قابلتوجهی از کاربران ترافیک، قوانین ایمنی را نادیده گرفته و عملاً جان خود و دیگران را به مخاطره انداختهاند.
سرمایهگذاری بر خطا
تحلیل جزئیات تخلفات ثبتشده، لایهای از بحرانهای فرهنگی و رفتاری را آشکار میکند. تمرکز پلیس بر برخورد با خودروهای دارای آلودگی صوتی، اگزوزهای ناهنجار، پلاکهای مخدوش و چراغهای زنون، نشاندهنده رواج نوعی فرهنگ رانندگی نمایشی در استان است. در این رویکرد، راننده برای جلب توجه یا ایجاد تمایز بصری و شنیداری، استانداردهای ایمنی را قربانی میکند.
استفاده از چراغهای زنون که منجر به خیرگی چشم رانندگان مقابل میشود و نصب اگزوزهای غیرمجاز که استرس صوتی شدیدی در محیط شهری ایجاد میکند، دیگر صرفاً یک تخلف ساده نیست، بلکه نوعی تعرض به حق آرامش و ایمنی شهروندان است. ثبت هزاران مورد تخلف از این دست، ثابت میکند که بخشی از جامعه رانندگان، قانون را نه به عنوان یک ضرورت برای بقا، بلکه به عنوان مانعی برای تمایزات ظاهری میبینند.
پدیده رانندگان پرخطر
یکی از تکاندهندهترین بخشهای گزارش هفته گذشته، معرفی ۱۳ راننده پرخطر به مراجع قضایی است. معرفی به دادسرا یعنی این افراد از مرز خطاهای عادی عبور کرده و وارد حوزه جرایم علیه سلامت عمومی شدهاند. این اقدام پلیس، نشان میدهد که در هر هفته، تعدادی از رانندگان در خراسان جنوبی چنان رفتارهای خطرناکی از خود بروز میدهند که جریمههای نقدی دیگر برای آنها بازدارنده نیست و تنها راه مقابله با آنها، بازداشت یا نظارت قضایی است.
این موضوع یک تحلیل اجتماعی عمیق را میطلبد؛ چرا که رانندگی پرخطر معمولاً ریشه در فقدان مسئولیتپذیری اجتماعی و نادیده گرفتن ارزش جان انسانها دارد. وقتی ۱۳ نفر در یک هفته به مراجع قضایی معرفی میشوند، باید پرسید چه عاملی باعث شده است که رانندگی در استان به یک بازی خطرناک تبدیل شود؟
تناقض در آموزش
پلیس راهور با حضور در ۳۹ مدرسه استان، سعی در پیشگیرانه کردن روند آموزش دارد. اما تناقض اصلی درست همینجاست؛ در حالی که در مدارس به کودکان آموزش داده میشود که قانون را رعایت کنند، آنها در خیابانها شاهد رانندگانی هستند که با پلاکهای مخدوش و سرعتهای غیرمجاز، قانون را به سخره میگیرند. ممکن است حتی یکی از این افراد پدر یا مادر همین دانش آموزان باشند. این تضاد میان آموزش رسمی و الگوی رفتاری موجود در جامعه، باعث میشود که مفاهیم ایمنی در ذهن نسل جدید به عنوان مفاهیمی تئوریک و غیرقابل اجرا ثبت شود.
حتی در مورد ۵۴۱ مورد راننده ای که به گفته پلیس راهور پس از توقیف خودرو، نقصهای فنی خود را برطرف کردهاند، باید پرسید چرا این نقصها پیش از آنکه منجر به توقیف و توسط پلیس شناسایی شود، برطرف نشدند؟ این نشان میدهد که انگیزه رانندگان برای اصلاح خودروهایشان، نه رعایت ایمنی، بلکه ترس از توقیف و جریمه است.
جادهای که به بیمارستان میرسد
خراسان جنوبی با چالش جدی در حوزه انضباط ترافیکی روبروست. تکیه بر جریمه و توقیف، هرچند لازم است، اما هرگز کافی نیست. تا زمانی که رانندگی پرخطر به عنوان یک وجهه اجتماعی یا نوعی شجاعت کاذب دیده شود، آمار تخلفات کاهش نخواهد یافت.
جادههای استان نیازمند بازنگری در فرهنگ تردد هستند. برخورد با رانندگان پرخطر و توقیف خودروهای متخلف، تنها مسکنهای موقتی هستند. راهکار اساسی، تبدیل قانون از یک ابزار تنبیهی به یک باور جمعی است. موضوع مهمی که بسیاری درک نکرده اند طوری که جان خود و دیگران را به خطر میاندازند.
وبسایت روزنامه امروز خراسان جنوبی