وبسایت روزنامه امروز خراسان جنوبی
مدیریت مراکز ماده ۱۶در راستای تفکیک وظایف اجرایی از خدمات تخصصی به صورت پلکانی به فرمانداریها و استانداریها واگذار میشود تا سازمان بهزیستی تنها بر ارائه خدمات روانشناختی و مدیریت مورد متمرکز گردد. در این مدل جدید مکان مراکز در اختیار شهرداریها قرار گرفته و هر دستگاه متناسب با مأموریت خود در زنجیره مبارزه با اعتیاد ایفای نقش خواهد کرد.
تفکیک نقشها و تخصص
مدیریت مراکز ماده ۱۶ سالهاست که یکی از دغدغههای سازمان بهزیستی بوده است. رئیس سازمان بهزیستی کشور با تأکید بر اینکه مسئولیت اجرایی این مراکز نباید بر عهده بهزیستی باشد این تغییر ساختاری را الزامی برای ارتقای کیفیت خدمات دانست. سیدجواد حسینی افزود: در واقع بهزیستی اکنون به جای درگیر شدن در امور لجستیکی و اداری مراکز بر حیاتیترین بخش درمان یعنی توانبخشی اجتماعی و سلامت روان متمرکز میشود. این تفکیک باعث میشود که فرمانداران و استانداران به عنوان متولیان اجرایی استان نظارت مستقیمتری بر روند اداره مراکز داشته باشند و شهرداریها با مدیریت مکانها محیطی مناسبتر برای بهبودی افراد فراهم کنند.
اعتبارات میلیاردی برای استان
همزمان با این تحول ساختاری رئیس سازمان بهزیستی از اختصاص یک هزار و ۵۶ میلیارد تومان اعتبار برای اجرای ۱۸ طرح و برنامه در خراسان جنوبی خبر داد. این بودجه کلان در حالی تزریق میشود که سازمان بهزیستی در حال خروج از مدیریت مراکز ماده ۱۶ است تا بتواند منابع خود را در مسیرهای اثرگذارتری هزینه کند. بخشی از این اعتبارات به احداث شیرخوارگاه جدید در بیرجند با مشارکت خیرین اختصاص یافته است. همچنین احداث سومین خانه هنر افراد دارای معلولیت در کشور در این استان پیشبینی شده که در کنار پردیس جامع توانبخشی در حال ساخت یک قطب حمایتی در بیرجند ایجاد میکند.
انقلاب در مدل توانمندسازی
در کنار تغییرات ساختاری در مراکز اعتیاد وحیدرضا گازرانی مدیرکل بهزیستی خراسان جنوبی از تغییر بنیادین در مدل توانمندسازی مددجویان سخن میگوید. بهزیستی استان از مدل سنتی تولیدمحور عبور کرده و به سمت مدل فروشمحور حرکت کرده است. ایجاد شرکت ایسام برای بازاریابی و فروش گامی در جهت اجرای استراتژی فروش قبل از تولید است. در این مدل ابتدا نیاز بازار شناسایی شده و سپس سفارش تولید به مددجویان داده میشود تا ریسک انبار شدن کالا به صفر برسد.
بازارهای مرزی و استقلال
یکی از جسورانهترین اقدامات بهزیستی استان ایجاد سه غرفه تخصصی در پایانه مرزی ماهیرود با همکاری منطقه ویژه اقتصادی است. این اقدام محصولات جامعه هدف را از محیط بسته کارگاهها خارج کرده و آنها را در معرض دید بازرگانان و گردشگران قرار داده است. این رویکرد باعث شده تا مددجویان به جای تکیه بر کمکهای ماهیانه به درآمد پایدار دست یابند و عزت نفس خود را از طریق تولید و فروش محصولاتشان بازیابند.
نوآوریهای اجتماعی استان
خراسان جنوبی اکنون به قطب نوآوریهای اجتماعی بهزیستی تبدیل شده است. راهاندازی نخستین مرکز اورژانس اجتماعی خیرساز در کشور نمونهای از مشارکت عمیق مردم در مأموریتهای سازمان است. در این مدل خیرین به جای کمکهای پراکنده در ساختارهای حیاتی سازمان شریک شدهاند. همچنین برگزاری نخستین جشنواره فیلم کوتاه اتیسم نشان داد که هنر میتواند ابزاری قدرتمند برای توانبخشی باشد و روایت زندگی افراد دارای اتیسم از دریچه دوربین سینما به جامعه منتقل شود.
زیرساختهای حمایتی جدید
بهزیستی استان در کنار تحولات اقتصادی بر تقویت زیرساختهای اجتماعی نیز متمرکز شده است. حسن شرفی معاون توسعه کارآفرینی، اشتغال و توانمندسازی بهزیستی خراسان جنوبی تأمین مسکن را زیربنای استقلال مددجویان میداند و معتقد است ثبات خانوار تنها با داشتن سرپناه پایدار محقق میشود. از سوی دیگر بهناز زال معاون سلامت اجتماعی بهزیستی خراسان جنوبی بر تقویت رویکرد خانوادهمحور تأکید دارد تا کودکان و نوجوانان تحت حمایت در محیطی امن و پایدار رشد کنند و مراکز حمایتی تنها به عنوان یک ایستگاه موقت عمل کنند.
سرمایه انسانی و داوطلبان
موتور محرک این تغییرات مشارکتهای مردمی است. ثبتنام یک هزار و ۳۷۵ داوطلب در سامانه مشارکتهای مردمی و تشکیل ۱۶ گروه جهادی نشان میدهد که جامعه استان در کنار سازمان بهزیستی گام برداشته است. اجرای طرحهای پگاه و سلام با هدف ارائه خدمات محلهمحور و رایگان به نیازمندان در حال پیشبرد این جریان است تا خدمات اجتماعی از حالت متمرکز خارج شده و در دل محلهها جاری شود.
چالشهای ساختاری و اداری
با وجود تمامی این دستاوردها جواد رجبی معاون توسعه مدیریت و منابع بهزیستی خراسان جنوبی هشدار میدهد که ساختار تشکیلاتی اداره کل باید با مأموریتهای جدید سازگار شود. تفکیک مدیریت مراکز ماده ۱۶ گام اولی در جهت چابکسازی سازمان است اما بازنگری در تشکیلات اداری برای بهرهگیری مطلوبتر از نیروی انسانی و تقویت توان اجرایی یک ضرورت است. سازمان بهزیستی برای اجرای طرحهای مدرن اجتماعی نمیتواند به ساختارهای اداری قدیمی متکی باشد.
افق پیش رو
واگذاری مدیریت مراکز ماده ۱۶ به فرمانداریها و استانداریها آغازگر دورانی است که در آن هر دستگاه در جایگاه تخصصی خود قرار میگیرد. بهزیستی اکنون به عنوان مغز متفکر روانشناختی و ارائهدهنده خدمات توانبخشی در کنار سایر دستگاههاست. این تحول ساختاری در کنار اعتبارات میلیاردی و مدلهای نوآورانه اقتصادی خراسان جنوبی را در مسیر تبدیل شدن به الگویی ملی قرار داده است. هدف نهایی تبدیل مددجو به شهروند فعال است. از مراکز ماده ۱۶ گرفته تا غرفههای مرزی ماهیرود و خانههای هنر همگی تکههایی از یک پازل بزرگ برای بازگرداندن عزت و کرامت انسانی هستند. اکنون با انتقال مدیریت اجرایی مراکز اعتیاد به دستگاههای سیاسی استان انتظار میرود که با تخصص بهزیستی و قدرت اجرایی استانداری راه نجات هزاران انسان از باتلاق اعتیاد هموارتر شود و عدالت اجتماعی در قالب خدماتی سریع و تخصصی محقق شود.
