وبسایت روزنامه امروز خراسان جنوبی
معاون فنی و عملیات مرکز اورژانس پیش بیمارستانی و مدیریت حوادث خراسان جنوبی با تأکید بر اهمیت زمان در هنگام بروز سکته مغزی گفت: مهمترین عامل نجات بیماران سکتهای، تشخیص سریع و اقدامات بهموقع پیشبیمارستانی است؛ چرا که هر دقیقه تأخیر، میتواند به از دست رفتن میلیونها سلول مغزی منجر شود.
به گزارش ایرنا، سکته مغزی یکی از مهمترین علل مرگ و میر و ناتوانی در کشور به شمار میرود؛ عارضهای که سرنوشت بیمار در آن به دقیقهها و حتی ثانیههای اولیه گره خورده است. در این میان، اقدامات پیشبیمارستانی و عملکرد بهموقع اورژانس، نقشی تعیینکننده در کاهش مرگومیر و عوارض ناتوانکننده سکته دارد.
علیرضا عباسی، معاون فنی و عملیات مرکز اورژانس پیش بیمارستانی و مدیریت حوادث خراسان جنوبی، به بررسی ابعاد مختلف مدیریت پیشبیمارستانی برای بیماران سکته مغزی، چالشها، به ملاحظات آن پرداخته است
ارزیابیهای حیاتی در دقایق نخست
معاون فنی و عملیات مرکز اورژانس پیش بیمارستانی و مدیریت حوادث خراسان جنوبی با تشریح اقدامات اورژانس پیشبیمارستانی در مواجهه با بیماران مشکوک به سکته مغزی، افزود: اولین و حیاتیترین اقدام، تماس فوری با سامانه ۱۱۵ است زیرا در بسیاری از موارد، تماس با اورژانس با تأخیر یک تا دو ساعته انجام میشود که این موضوع شانس درمان مؤثر را به شدت کاهش میدهد.
علیرضا عباسی ادامه داد: پس از رسیدن تیم اورژانس به محل، ارزیابی سریع ABC شامل راه هوایی، تنفس و گردش خون انجام میشود و بلافاصله سطح هوشیاری بیمار با مقیاسهایی مانند AVPU یا GCS مورد بررسی قرار میگیرد.
وی اظهار کرد: اندازهگیری علائم حیاتی از جمله فشار خون، نبض، میزان اشباع اکسیژن خون و قند خون از اقدامات اولیه است و در ادامه، تستهای سریع تشخیص سکته مانند FAST یا BE-FAST برای تأیید احتمال سکته مغزی انجام میشود.
عباسی بیان کرد: در صورت نیاز، اکسیژنتراپی برای بیمار انجام و دسترسی وریدی برقرار میشود و از افت شدید فشار خون یا افزایش بیش از حد قند خون جلوگیری به عمل میآید تا بیمار در کوتاهترین زمان ممکن به نزدیکترین مرکز دارای واحد سکته مغزی منتقل شود.
وی درباره نحوه تشخیص سکته در مراحل پیشبیمارستانی گفت: تشخیص اولیه سکته مغزی کاملاً بالینی و بر اساس ابزارهای استاندارد انجام میشود که رایجترین آن در کشور، تست FAST است.
عباسی توضیح داد: در این تست، افتادگی یک طرف صورت، ضعف یا افتادگی یک دست و اختلال در تکلم بررسی میشود و در صورت مشاهده هر یک از این علائم، زمان نقش تعیینکننده دارد و باید فوراً با ۱۱۵ تماس گرفته شود؛ در برخی مناطق نیز از تست BE-FAST استفاده میشود که شامل بررسی اختلال تعادل و مشکلات ناگهانی بینایی نیز هست.
کد سکته؛ مسیر ویژه بیماران سکتهای
معاون فنی و عملیات مرکز اورژانس پیش بیمارستانی و مدیریت حوادث خراسان جنوبی درباره اولویتبندی انتقال بیماران سکتهای بیان کرد: در بسیاری از استانها، «کد سکته» یا «کد سما» فعال است و بیمارانی که FAST مثبت دارند، با اولویت قرمز به نزدیکترین مرکز دارای امکان ترومبولیز ۲۴ ساعته منتقل میشوند، حتی اگر فاصله آن مرکز کمی بیشتر باشد؛ مشروط بر اینکه بیمار در پنجره زمانی چهار پنج ساعته قرار داشته باشد.
وی افزود: بیمارانی که دچار اختلال شدید هوشیاری، تشنج، نارسایی تنفسی یا ناپایداری همودینامیک هستند، به نزدیکترین بیمارستان مجهز به ICU انتقال مییابند و در مناطقی که مرکز سکته در دسترس نیست، ابتدا انتقال به مرکز دارای سیتیاسکن و سپس ارجاع ثانویه انجام میشود.
فناوریهای نوین برای تشخیص سکته
عباسی در خصوص نقش فناوری در شناسایی و مدیریت سکته مغزی گفت: هرچند این فناوریها هنوز بهطور کامل فراگیر نشدهاند، اما استفاده از اپلیکیشنهای تشخیص سریع مبتنی بر FAST، سیستم تلهاستروک و ارتباط ویدئویی زنده بین تکنسینهای اورژانس و متخصصان مغز و اعصاب در حال گسترش است. وی اضافه کرد: ثبت دقیق زمانها در نرمافزارهای اورژانس برای محاسبه زمان (Door-to-Needle) و بهبود کیفیت درمان، از دیگر اقدامات مهم در این حوزه به شمار میرود.
تأخیر، بزرگترین چالش
پیشروی اورژانس
معاون فنی و عملیات مرکز اورژانس پیش بیمارستانی و مدیریت حوادث خراسان جنوبی، تأخیر در تماس با اورژانس را بزرگترین مانع اقدامات پیشبیمارستانی دانست و گفت: پایین بودن سطح آگاهی عمومی، ترافیک سنگین در کلانشهرها، کمبود آمبولانسهای مجهز و محدود بودن مراکز ترومبولیز ۲۴ ساعته از دیگر چالشهای این حوزه است.
وی اظهار کرد: تشخیص افتراقی برخی بیماریها مانند هیپوگلیسمی، تشنج یا میگرن با سکته مغزی نیز کار تشخیص سریع را دشوارتر میکند.
تمهیدات ویژه در ترافیک
و حوادث بزرگ
عباسی درباره حفظ کیفیت خدمات اورژانس در شرایط خاص اظهار کرد: استفاده از موتورلانسها در ساعات اوج ترافیک، بهکارگیری بالگرد اورژانس برای انتقالهای بینشهری، هماهنگی با پلیس راهور برای اسکورت آمبولانسها و فعالسازی بیمارستانهای پشتیبان در حوادث با تعداد زیاد مصدوم، از جمله برنامههای پیشبینی شده است.
آموزش عمومی؛ کلید نجات
بیماران سکتهای
وی با تأکید بر نقش آموزش همگانی گفت: گسترش کد سکته، افزایش مراکز ترومبولیز و ترومبکتومی، آموزش مستمر تکنسینها و توسعه تلهاستروک از برنامههای در حال اجراست، اما پیشنهاد میشود آموزش FAST در مدارس، سربازی و ادارات اجباری شود و پیامهای آموزشی بهصورت گسترده در سطح شهر نصب شود.
معاون فنی و عملیات مرکز اورژانس پیش بیمارستانی و مدیریت حوادث خراسان جنوبی، آینده اقدامات پیشبیمارستانی سکته را امیدوارکننده توصیف کرد و گفت: استفاده از هوش مصنوعی، آمبولانسهای مجهز به سیتیاسکن سیار، تلهاستروک مبتنی بر نسل پنجم ارتباطات و پایش افراد پرخطر با ابزارهای هوشمند، از نوآوریهای پیشرو است.
عباسی هدف نهایی را کاهش میانگین زمان «شروع علائم تا تزریق دارو» به کمتر از ۹۰ دقیقه در اکثر شهرها عنوان کرد و افزود: تحقق این هدف، نیازمند مشارکت شهروندان، اورژانس و نظام درمانی کشور است.
