تضاد اولویت‌ها بین شهروندان و شهرداری /جدال آب و بودجه در پارک «پیروزی» بیرجند

زمین‌های رها شده در محله پیروزی بیرجند که قرار بود پارکی برای تنفس شهروندان باشد، اکنون به کانون تضاد میان شورای شهر و اولویت‌های شهرداری تبدیل شده؛ جایی که میان کاربری فضای سبز و خواست شهروندان حقیقتی تلخ به نام بحران آب ایستاده است.
به گزارش ایرنا، محله پیروزی در جنوب شهر بیرجند با تراکم بالای ساختمانی، سال‌هاست در انتظار تبدیل یک زمین مخروبه به فضای سبز است اما این زمین اکنون نه تنها به پارک تبدیل نشده بلکه به علت رهاشدگی کانون گرد و غبار، پارک خودروهای سنگین و جولانگاه حیوانات موذی بوده که سلامت ساکنان این منطقه را به خطر انداخته است.
«دو دهه است که در نقشه‌ها برایمان پارک دیده شده، اما در واقعیت فقط خاک می‌خوریم!» این جملات تلخ یکی از شهروندان محله پیروزی بیرجند است که همراه تعدادی عکس و یک فیلم در فضای مجازی برای خبرنگار ایرنا ارسال کرده و پرده از سال‌ها بی‌توجهی به یکی از حیاتی‌ترین نیازهای محیطی این منطقه برداشته است. وی در این مصاحبه با اشاره به زمین‌های رها شده در خیابان پیروزی، اظهار کرد: «زمینی با کاربری فضای سبز وجود دارد که پس از ۲۰ سال همچنان خاکی است؛ هر بار می‌گویند اعتبار تأمین شده، اما هیچ اقدامی صورت نمی‌گیرد لذا ما ساکنان محله‌های پیروزی، بهمن و نصر، از بی‌عدالتی‌های مدیریت شهری و شورای شهر دوره ششم به‌شدت معترضیم.»
این شهروند در ادامه با انتقاد از رویکرد اجرایی شهرداری، افزود: «تأخیر در اجرای پروژه‌ها و معطل گذاشتن سرمایه‌های ملی به هیچ وجه قابل توجیه نیست بر همین اساس از مقام‌های ارشد استان از جمله استاندار، فرماندار و دادستان و همچنین سازمان بازرسی تقاضا داریم تا به این فریاد مردمی پاسخ دهند و تکلیف این زمین مخروبه را تعیین کنند.»

اراده ای برای ساخت پارک نیست
در همین خصوص رئیس شورای شهر بیرجند، با انتقاد شدید از عملکرد شهرداری در اجرای پروژه پارک پیروزی، گفت: سال ۱۴۰۴ مبلغ ۱۵۰ میلیارد ریال اعتبار در شورای شهر بیرجند برای این پروژه مصوب و توسط فرمانداری تأیید شده است.
حجت الاسلام مهدی عبدالرزاق‌نژاد با به چالش کشیدن اولویت‌های هزینه‌ای شهرداری بیرجند تصریح کرد: در حالی که بودجه رفاه مردم محله پیروزی تأمین نشده، شهرداری برای پروژه‌هایی نظیر میدان اجتماعات اعتبارات کلانی (در حدود هزار و ۹۰۰ میلیارد ریال ) در نظر گرفته است.»
وی بهانه‌های شهرداری را غیرقابل‌قبول دانست و تصریح کرد: شهردار مدعی است چون پارک «پدران آسمانی» در ۵۰۰ متری این محله است، نیازی به پارک جدید نیست! اما در نقاط دیگر شهر، پارک‌ها فاصله‌ای بسیار کمتر دارند؛ همچنین بهانه نبود آب در حالی مطرح می‌شود که اهالی محله و امام‌جماعت مسجد برای تأمین آب اعلام آمادگی کرده‌اند. وی تاکید کرد: شهرداری موظف است حتی با امکاناتی محدود مانند نصب وسایل بازی، جدول‌گذاری یا استفاده از شن‌های رنگی، این محیط مخروبه را ساماندهی کند، اما شاهد نوعی لجاجت و بی‌ارادگی در بدنه اجرایی شهرداری نسبت به این پروژه هستیم.

ضعف منابع آبی
با این وجود رئیس سازمان سیما، منظر و فضای سبز شهری شهرداری بیرجند نظری متفاوت در خصوص بن بست فضای سبز منطقه پیروزی دارد و مهمترین مانع را بحران آب عنوان کرد و گفت: در شرایط فعلی که حتی یک لیتر به ظرفیت چاه‌های آب شهرداری اضافه نشده، اولویت اصلی حفظ درختان ۵۰ تا ۱۰۰ ساله و فضای سبز موجود شهر است.
جواد بهدانی اظهار کرد: در حوزه فضای سبز، پیش از اجرای هر پروژه‌ای باید زیرساخت حیاتی آن یعنی «آب» تأمین شود لذا با توجه به افت سطح آب‌های زیرزمینی و محدودیت‌های جدی، نمی‌توان بدون پیش‌بینی منبع پایدار، اقدام به کاشت جدید کرد؛ چرا که خشک شدن درختان پس از کاشت، هدررفت بیت‌المال و آسیب به اعتماد عمومی است. وی در خصوص وضعیت زمین رها شده در محله پیروزی توضیح داد: طرحی که شهرداری برای این نقطه در نظر گرفته، تحت عنوان «بوستان ورزشی» طراحی شده است؛ بر اساس این طرح، برای مدیریت مصرف آب، تنها بخش‌های محدودی از زمین به فضای سبز اختصاص می‌یابد و بخش عمده آن به فضاهای ورزشی تبدیل خواهد شد تا هم مطالبه مردم پاسخ داده شود و هم با محدودیت منابع آبی سازگار باشد.

مدیریت هوشمند مصرف آب
رئیس سازمان سیما و منظر شهری با رد برخی مقایسه‌ها میان پروژه‌ها گفت: اگر در بوستانی مانند «زعفران» اقداماتی انجام شده، به دلیل وجود منابع آبی از پیش تأمین شده است؛ با این حال، در همان مناطق نیز با اجرای آبیاری نوین، مصرف آب را به شدت کاهش داده‌ایم؛ به طوری که مصرف ۱۰۰ هزار لیتری سابق در برخی نقاط، اکنون با روش‌های تخصصی به ۱۰ هزار لیتر رسیده است تا کمترین فشار به منابع زیرزمینی وارد شود. بهدانی به وضعیت مطلوب سرانه فضای سبز در بیرجند اشاره کرد و افزود: طبق قانون هوای پاک، سرانه استاندارد ۱۵ مترمربع است و ما اکنون در بیرجند به عدد ۱۳ مترمربع رسیده‌ایم که با توجه به وضعیت اقلیمی، خشکسالی‌های پی‌درپی و گرمای شدید منطقه، وضعیتی «خوب به بالا» محسوب می‌شود. وی یادآور شد: توسعه فضای سبز محلی در نقاطی مثل مهرشهر و پیروزی همواره در دستور کار است، اما این توسعه باید هوشمندانه و متناسب با ظرفیت‌های آبی باشد تا شاهد خشکیدگی و نابودی فضای سبز در آینده نباشیم.

اعتبار ساخت بوستان استاندارد
معاون عمرانی شهردار بیرجند هم نظری مشابه دارد و با تأکید بر تعهد این نهاد در قبال مطالبات شهروندان، از گنجاندن پروژه پارک پیروزی در برنامه‌های اجرایی سال جاری خبر داد و گفت: با توجه به بحران منابع آبی، اولویت ما در طراحی این مکان، ایجاد زمین‌های ورزشی است. مهدی حدیدی‌نژاد اظهار کرد: هرچند اکنون نمی‌توان تاریخ دقیقی برای کلنگ‌زنی پروژه اعلام کرد، اما این موضوع در برنامه‌های امسال قرار دارد و تلاش می‌کنیم تا تعهد داده شده به شهروندان این محله را عملیاتی کنیم.
وی با اشاره به اینکه لکه‌های با کاربری فضای سبز در جای‌جای شهر وجود دارد، اظهار کرد: تعیین کاربری در طرح‌های جامع و تفصیلی به معنای اجرای بلافاصله پروژه نیست؛ همان‌طور که اراضی با کاربری آموزشی یا درمانی نیز تا زمان تأمین اعتبار و نیاز منطقه توسط دستگاه‌های مربوطه ساخته نمی‌شوند لذا اجرای پروژه‌های فضای سبز نیز مستلزم تخصیص اعتبار نقد است. این مقام مسئول افزود: وجود یک طرح روی کاغذ با اجرای عملیاتی آن متفاوت بوده زیرا پیمانکار برای شروع کار نیازمند نقدینگی است و شهرداری بر اساس اولویت‌بندی مناطق کم‌برخوردار و نیازسنجی دقیق، اعتبارات را توزیع می‌کند.
وی با تأیید سخنان رئیس سازمان سیما و منظر شهری در خصوص بحران آب، تصریح کرد: با توجه به خشکسالی‌های پیاپی، سیاست شهرداری به سمت احداث پارک‌هایی با کمترین نیاز آبی سوق یافته است؛ بر همین اساس، طرح زمین محله پیروزی به سمت «بوستان ورزشی» تغییر یافته تا به جای کاشت چمن و مصرف بالای آب، از فضاهایی نظیر زمین‌های بازی آسفالت شده و تجهیزات ورزشی استفاده شود.
معاون عمرانی شهرداری بیرجند در خصوص مصوبات شورای شهر برای تعیین تکلیف زمین فضای سبز محله پیروزی نیز گفت: اعتبار روی کاغذ وجود دارد، اما تأمین ریالی آن بحث دیگری است زیرا احداث یک بوستان استاندارد در شرایط فعلی حداقل بین ۳۰۰ تا ۴۰۰ میلیارد ریال اعتبار نیاز دارد.
وی افزود: برای مثال، پروژه سراب و بوستان نهج البلاغه به دلیل نبود هیچ‌گونه فضای سبز در شعاع دسترسی ساکنان آن منطقه تا کاجستان، در اولویت بالاتر تخصیص بودجه قرار گرفت؛ در حالی که در محله پیروزی، پارک‌هایی نظیر پدران آسمانی با فاصله‌ای نسبی در دسترس است.
حدیدی نژاد با پذیرش گلایه شهروندان در خصوص وضعیت بهداشتی زمین‌های خاکی، تأکید کرد: ما هرگز نگفته‌ایم که پارک پیروزی اجرا نمی‌شود، بلکه این پروژه در دستور کار اعتباری و درآمدی شهرداری قرار دارد لذا تلاش می‌کنیم تا با بهبود درآمدهای شهرداری، این زمین از حالت خاکی خارج و در قالب بوستان ورزشی به بهره‌برداری برسد تا علاوه بر ارتقای سیمای شهری، مشکل ورود حشرات و خزندگان به منازل مسکونی نیز رفع شود.