ارتقای سطح کتابخانههای عمومی بیرجند، فقط به عنوان یک یا چند پروژه عمرانی دنبال نشد، تلاشی برای ارج نهادن به جایگاه فرهنگی مردم این شهر بود، البته به گفته فرماندار بیرجند. تغییر فضای داخلی و بهسازی مراکز مطالعاتی، گامی بود تا کتابخانهها دوباره به خانه دوم علاقهمندان به دانایی تبدیل شوند. ناصری با مرور سالهای ۱۳۹۴ تا ۱۴۰۰ و دوران مسئولیت اخیرش، این اقدامات را یکی از افتخارات مدیریتی خود دانست و بر تداوم این مسیر برای گسترش فرهنگ مطالعه تأکید کرد.
ارتباط کتابخوانی و آسیبهای اجتماعی
در مراسم گرامیداشت روز کتابخوانی و کتابدار علاوه بر تجلیل برترین های این حوزه، فرماندار بیرجند، جایگاه فعالان عرصه کتاب و کتابخوانی را ارج نهاد و گفت: در شرایطی که فضای مجازی و خوراکهای متنوع فرهنگی، بخش قابل توجهی از وقت و توجه جامعه را به خود اختصاص دادهاند، تلاش برای ترویج محتوای فرهنگی سالم و مناسب، کاری دشوار اما بسیار ارزشمند است. ناصری با اشاره به شرایط تاریخی و فرهنگی کشور افزود: در طول تاریخ، ایران همواره به دلیل موقعیت جغرافیایی حساس و برخورداری از منابع ارزشمند، مورد طمع و هجوم قدرتهای مختلف قرار داشته است، اما در کنار مدافعانی که با ایثار و فداکاری از این سرزمین حفاظت کردند، همواره فرهیختگان و اندیشمندانی نیز حضور داشتند که در سختترین شرایط، فرهنگ و هویت ایرانی را زنده نگه داشتند. وی با بیان اینکه کتابنویسی و کتابخوانی در طول تاریخ همواره با دشواریهای فراوان همراه بوده است، تصریح کرد: زمانی تکثیر کتابها با امکانات بسیار محدود و در شرایط دشوار، زیر نور چراغ پیسوز انجام میشد و نسخههای معدودی از آثار علمی و فرهنگی با زحمت فراوان در مناطق مختلف ایران و حتی دیگر کشورها انتشار پیدا میکرد. فرماندار بیرجند با اشاره به نقش کتابهای ایرانی در شکلگیری و توسعه دانش بشری گفت: بخش مهمی از میراث علمی ایران در دورههای مختلف تاریخی به دیگر کشورها منتقل شد و آثار دانشمندان ایرانی، از جمله ابنسینا، سالها در مراکز علمی و دانشگاهی اروپا مورد استفاده قرار گرفت و به یکی از مبانی آموزش و پژوهش تبدیل شد.
ناصری افزود: امروز با وجود افزایش قیمت کتاب و دشواریهای اقتصادی خانوادهها، دسترسی به منابع مطالعاتی نسبت به گذشته آسانتر شده است.
وی تصریح کرد:یکی از ظرفیتهای ارزشمند کتابخانههای عمومی این است که منابع مورد نیاز علاقهمندان را بهصورت رایگان در اختیار آنان قرار میدهند و با تسهیل عضویت، بهویژه برای نوجوانان و جوانان، فرصت مناسبی برای گسترش مطالعه فراهم کردهاند.
وی در ادامه با اشاره به اقدامات انجامشده برای بهسازی کتابخانههای عمومی بیرجند اظهار کرد: در دوره مسئولیت قبلی خود در سالهای ۱۳۹۴ تا ۱۴۰۰ و همچنین دوره اخیر خدمتم، یکی از اقدامات ارزشمند، بهسازی و نوسازی کتابخانههای شهر بیرجند بود.
فرماندار بیرجند با بیان اینکه وضعیت فیزیکی و فضای داخلی برخی کتابخانههای شهر در شأن مردم فرهنگدوست بیرجند نبود، گفت: با تلاش مدیران و مسئولان مختلف حوزه کتابخانههای عمومی، از جمله مدیران پیشین و مهدی نیازی، توانستیم گام مهمی در ارتقای فضای کتابخانهها برداریم و امروز کتابخانههای مناسبتری برای استفاده علاقهمندان در اختیار داریم.
ناصری این اقدام را از کارهایی دانست که به آن افتخار میکند و افزود: البته این اقدامات پایان مسیر نیست و همچنان باید برای دسترسی آسانتر همه اقشار و سلیقههای فکری به منابع مورد نیاز و ایجاد آشتی دوباره میان مردم و کتاب تلاش کنیم.
وی با تأکید بر ضرورت اختصاص زمانی در زندگی روزمره به مطالعه بیان کرد: هر فردی متناسب با علاقه خود میتواند به سراغ کتاب برود؛ برخی به موضوعات دینی و مذهبی علاقهمند هستند، برخی علم و دانش را دنبال میکنند و گروهی نیز به رمان، جامعهشناسی، روانشناسی و سایر حوزههای علمی و ادبی علاقه دارند. مهم این است که کتاب جایگاه ثابتی در زندگی روزمره ما داشته باشد.
فرماندار بیرجند با تأکید بر اهمیت آشنایی نوجوانان و جوانان با کتابخانهها گفت: اگر بتوانیم خوراک فرهنگی مناسبی در حوزه کتابخوانی برای نسل جوان فراهم کنیم، قطعاً در کاهش آسیبهای اجتماعی و بزهکاریها نیز مؤثر خواهیم بود.
ناصری خاطرنشان کرد: فردی که با کتاب و فضای کتابخانه انس داشته باشد، از نظر شخصیت، جایگاه اجتماعی و سطح آگاهی در موقعیتی قرار میگیرد که احتمال ورود او به مسیرهای آسیبزا و نادرست کاهش مییابد.
تغییر رویکرد نهادکتابخانه ها
سرپرست نهاد کتابخانه های عموم استان هم از تلاش فعالان عرصه نشر و ترویج دانایی قدردانی کرد و گفت: فرهیختگانی که برای گسترش آگاهی، دانایی و رشد جوامع انسانی تلاش میکنند، شایسته تقدیر و قدردانی هستند.
مهدی نیازی با اشاره به تأثیر گسترش فناوریهای نوین بر وضعیت کتابخانههای عمومی افزود: در سالهای اخیر، با توسعه فناوریهای ارتباطی و استقبال مردم از ابزارهای دیجیتال، این تصور به وجود آمده است که کتاب و کتابخانهها بهتدریج رونق خود را از دست میدهند و به سمت فراموشی حرکت میکنند.
سرپرست ادارهکل کتابخانههای عمومی خراسان جنوبی ادامه داد: اگر کتابخانه را صرفاً مکانی برای امانت گرفتن و بازگرداندن کتاب بدانیم، شاید چنین تصوری چندان دور از ذهن نباشد، اما کتابخانه از گذشته نیز تنها محل امانت کتاب نبوده و امروز کارکردهای گستردهتری پیدا کرده است.
نیازی با اشاره به تغییر رویکرد نهاد کتابخانههای عمومی کشور در حدود یک دهه اخیر بیان کرد: در سالهای گذشته سیاستگذاری در حوزه کتابخانههای عمومی به سمتی حرکت کرده است که کتابخانه به محلی برای هماندیشی، پژوهش، آموزش و پرورش استعدادها و اندیشهها تبدیل شود.
وی با تأکید بر تغییر نقش کتابداران در این رویکرد گفت: کتابدار امروز صرفاً امانتدهنده کتاب نیست، بلکه بهعنوان مشاور کتاب و منبعشناس میتواند به مراجعهکنندگان در انتخاب منابع و انجام مطالعات و پژوهشهای تخصصی کمک کند.
شرط توسعه فرهنگی جامعه
مدیرکل فرهنگ و ارشاد اسلامی خراسان جنوبی نیز در مراسم گرامیداشت روز کتابخوانی و کتابدار، با اشاره به جایگاه کتاب در انتقال اندیشه و رشد فرهنگی جوامع اظهار کرد: کتاب فراتر از کاغذ و واژگان، تجلی خرد، اندیشه و حافظه تاریخی یک ملت است و ملتهایی که پیوند خود را با کتاب و کتابخوانی حفظ کردهاند، علاوه بر پاسداشت گذشته، توانستهاند آینده خود را آگاهانهتر و خردمندانهتر بسازند. محمود رمضانی با بیان اینکه تمدن و فرهنگ ایرانی با شعر، حکمت، فلسفه و اندیشه پیوندی عمیق دارد، افزود: خراسان جنوبی نیز از استانهایی است که نام آن با فرهنگ و پیشینه علمی و ادبی گره خورده و این ظرفیت فرهنگی مسئولیت ما را در پاسداشت و ترویج کتابخوانی سنگینتر میکند.
وبسایت روزنامه امروز خراسان جنوبی